Máy tính mỡ cơ thể theo phương pháp Hải quân Mỹ là gì?
Phương pháp đo mỡ cơ thể của Hải quân Mỹ ước tính tỷ lệ phần trăm mỡ chỉ bằng những số đo vòng cơ thể đơn giản với thước dây, thay vì dùng kẹp đo mỡ (caliper) hay thiết bị phòng thí nghiệm. Phương pháp này do Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe Hải quân Mỹ (Naval Health Research Center) phát triển và được sử dụng rộng rãi trong việc kiểm tra thể lực. Lưu ý: đây là công thức của Mỹ và mọi số đo đều nhập bằng đơn vị inch (1 inch ≈ 2,54 cm), nên người Việt cần đổi từ centimet sang inch trước khi nhập.
Cách sử dụng
Trước tiên hãy chọn giới tính, sau đó nhập chiều cao, vòng cổ và vòng eo (tính bằng inch). Nữ giới cần nhập thêm số đo vòng hông. Cách đo: đo vòng cổ ngay dưới yết hầu, đo vòng eo ngang rốn đối với nam (hoặc tại điểm nhỏ nhất đối với nữ), và đo vòng hông tại điểm rộng nhất. Máy tính sẽ trả về tỷ lệ phần trăm mỡ cơ thể ước tính kèm theo phân loại thể trạng.
Giải thích công thức
Đối với nam:
$$\text{\% mỡ} = 86{,}010 \times \log_{10}\!\left(\text{vòng eo} - \text{vòng cổ}\right) - 70{,}041 \times \log_{10}\!\left(\text{chiều cao}\right) + 36{,}76$$Đối với nữ:
$$\text{\% mỡ} = 163{,}205 \times \log_{10}\!\left(\text{vòng eo} + \text{vòng hông} - \text{vòng cổ}\right) - 97{,}684 \times \log_{10}\!\left(\text{chiều cao}\right) - 78{,}387$$Các logarit ở đây đều là cơ số 10 và mọi số đo độ dài đều tính bằng inch.
Ví dụ minh họa
Một nam giới cao 70 inch, vòng cổ 15 inch và vòng eo 34 inch: lấy vòng eo − vòng cổ = \(19\). Khi đó
$$\text{\% mỡ} = 86{,}010 \times \log_{10}(19) - 70{,}041 \times \log_{10}(70) + 36{,}76 \approx 86{,}010 \times 1{,}27875 - 70{,}041 \times 1{,}84510 + 36{,}76 \approx 17{,}49\%$$Các mức phần trăm mỡ cơ thể (Tiêu chuẩn ACE)
Bảng dưới đây sử dụng các khoảng phân loại do Hội Thể dục Hoa Kỳ (American Council on Exercise, ACE) công bố. Đây là các phân loại thể dục chung dành cho người lớn, không phải ngưỡng chẩn đoán.
| Phân loại | Nữ (% mỡ cơ thể) | Nam (% mỡ cơ thể) |
|---|---|---|
| Mỡ thiết yếu | 10–13% | 2–5% |
| Vận động viên | 14–20% | 6–13% |
| Thể lực tốt | 21–24% | 14–17% |
| Trung bình | 25–31% | 18–24% |
| Béo phì | 32%+ | 25%+ |
Nguồn: Hội Thể dục Hoa Kỳ (American Council on Exercise, ACE). Lưu ý rằng Hải quân Hoa Kỳ (U.S. Navy) và Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đặt ra các tiêu chuẩn riêng về mức mỡ cơ thể tối đa cho phép, khác nhau theo độ tuổi và giới tính, và không giống với các phân loại ACE ở trên. Hãy kiểm tra chính sách chính thức hiện hành nếu bạn cần biết tiêu chuẩn quân sự.
Kết quả ví dụ với các số đo khác nhau
Tất cả số đo tính theo inch. Đối với nam giới, máy tính sử dụng công thức \(\text{BF}\% = 86.010\log_{10}(\text{waist}-\text{neck}) - 70.041\log_{10}(\text{height}) + 36.76\). Đối với nữ giới, phương pháp Hải quân Hoa Kỳ (U.S. Navy) còn sử dụng số đo vòng hông: \(\text{BF}\% = 163.205\log_{10}(\text{waist}+\text{hip}-\text{neck}) - 97.684\log_{10}(\text{height}) - 78.387\).
| Giới tính | Chiều cao (in) | Vòng cổ (in) | Vòng eo (in) | Vòng hông (in) | % mỡ cơ thể |
|---|---|---|---|---|---|
| Nam | 70 | 15 | 34 | n/a | 17.5% |
| Nam | 72 | 16 | 38 | n/a | 22.1% |
| Nam | 68 | 14.5 | 30 | n/a | 10.8% |
| Nữ | 65 | 13 | 28 | 38 | 25.9% |
| Nữ | 64 | 12.5 | 32 | 40 | 34.8% |
Kiểm tra bằng tính toán (hàng đầu tiên): \(86.010\log_{10}(34-15) - 70.041\log_{10}(70) + 36.76 = 86.010(1.27875) - 70.041(1.84510) + 36.76 \approx 109.986 - 129.233 + 36.76 = 17.51\).
Kiểm tra bằng tính toán (nữ, 65 in): \(163.205\log_{10}(28+38-13) - 97.684\log_{10}(65) - 78.387 = 163.205(1.72428) - 97.684(1.81291) - 78.387 \approx 281.410 - 177.093 - 78.387 = 25.93\).
Ảnh hưởng của 1 inch vòng eo: vì vòng eo đi vào công thức qua hàm logarit, mức ảnh hưởng phụ thuộc vào kích thước xuất phát của bạn. Với người đàn ông đầu tiên (vòng eo − vòng cổ = 19 in), tăng thêm 1 inch vòng eo sẽ làm ước tính tăng khoảng 1.9 điểm phần trăm. Với người phụ nữ đầu tiên (vòng eo + vòng hông − vòng cổ = 53 in), thêm 1 inch vòng eo làm tăng khoảng 1.3 điểm. Do đó, sai số đo khoảng một hoặc hai inch có thể làm kết quả thay đổi đáng kể.
Thuật ngữ và định nghĩa đo lường
- Chiều cao
- Chiều cao đứng khi không mang giày, đo bằng inch (feet × 12 + số inch còn lại).
- Chu vi vòng cổ
- Khoảng cách quanh cổ, đo ngay dưới thanh quản (yết hầu, còn gọi là "quả táo Adam"), với thước dây hơi nghiêng xuống phía trước.
- Chu vi vòng eo
- Đối với nam giới, đo ngang rốn. Đối với nữ giới, đo tại điểm thắt nhất của thân người (hoặc tại rốn nếu không có điểm thắt rõ ràng).
- Chu vi vòng hông
- Chỉ dùng cho nữ giới. Đo quanh điểm rộng nhất của hông và mông, giữ thước dây nằm ngang.
- Phần trăm mỡ cơ thể
- Tỷ lệ khối lượng mô mỡ trên tổng trọng lượng cơ thể: khối lượng mỡ chia cho tổng khối lượng cơ thể, nhân với 100.
- Mỡ thiết yếu
- Lượng mỡ tối thiểu cần thiết cho các chức năng sinh lý cơ bản, bao gồm các cơ quan, dây thần kinh và điều hòa hormone. Mức này cao hơn ở nữ so với nam, và xuống dưới mức này là không lành mạnh.
- log10
- Logarit cơ số 10: là lũy thừa mà 10 cần được nâng lên để có được một số. Ví dụ, \(\log_{10}(100) = 2\) và \(\log_{10}(19) \approx 1.279\).
Mẹo đo lường: Sử dụng thước dây mềm, không co giãn. Giữ thước sát da nhưng không ép xuống, và giữ thước nằm ngang suốt một vòng. Đứng thẳng, thư giãn, thở bình thường và đo khi kết thúc một hơi thở ra bình thường, không hóp bụng. Đo mỗi số đo hai hoặc ba lần và lấy trung bình. Phương pháp Navy chỉ là ước tính và có thể khác với DEXA hoặc các phương pháp đo trong phòng thí nghiệm khác.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả có chính xác không? Đây là một ước tính khá hợp lý (sai số khoảng ±3–4%) nhưng không chính xác bằng phương pháp DEXA hay cân thủy tĩnh (hydrostatic weighing).
Tại sao lại dùng inch? Công thức hồi quy gốc của Hải quân Mỹ được hiệu chỉnh theo đơn vị inch; nếu dùng centimet sẽ cần một bộ hằng số khác.
Tôi có cần đo vòng hông không? Chỉ nữ giới mới dùng đến số đo vòng hông; đối với nam, thông số này được bỏ qua.