Máy Tính Mạch RC

Máy Tính Mạch RC

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

VC(t)=V0(1−e−t/τ)trong đó{τ=R×C×10−6t=Thời gian (s)\begin{gathered} V_C(t) = {{\text{V}_0}} \left( 1 - e^{-t/\tau} \right) \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} \tau &= \text{R} \times \text{C} \times 10^{-6} \\ t &= \text{Thời gian (s)} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Xem các bước tính (1)
  1. Điện áp xả

    VD(t)=V0e−t/τtrong đó{τ=R×C×10−6t=Thời gian (s)\begin{gathered} V_D(t) = {{\text{V}_0}} \, e^{-t/\tau} \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} \tau &= \text{R} \times \text{C} \times 10^{-6} \\ t &= \text{Thời gian (s)} \end{aligned} \right. \end{gathered}

    τ = R × C; điện áp xả giảm dần từ V₀ về 0

Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Hằng số thời gian
0,1
giây
Điện áp trên tụ khi nạp V(t) 3,1606 V
Điện áp trên tụ khi xả V(t) 1,8394 V
Phần trăm đã nạp tại thời điểm t 63,21 %

Báo lỗi nội dung trang này

Mạch RC là gì?

Mạch RC là sự kết hợp giữa một điện trở (R) và một tụ điện (C). Khi nối với nguồn điện áp, tụ sẽ nạp điện qua điện trở theo một đường cong hàm mũ; khi ngắt nguồn, tụ cũng xả theo đúng quy luật như vậy. Thông số quan trọng nhất là hằng số thời gian \(\tau = \text{R} \times \text{C}\) — đại lượng quyết định những thay đổi này diễn ra nhanh hay chậm.

Sơ đồ mạch RC nối tiếp với nguồn điện áp, điện trở và tụ điện
Mạch RC nối tiếp cơ bản: nguồn điện áp, điện trở R và tụ điện C.

Cách Sử Dụng Máy Tính

Bạn hãy nhập điện trở tính bằng ôm (Ω), điện dung tính bằng micrôfara (µF), điện áp nguồn V₀ tính bằng vôn (V), và khoảng thời gian t tính bằng giây (s). Công cụ sẽ trả về hằng số thời gian τ, điện áp trên tụ khi nạp và khi xả tại thời điểm t, cùng phần trăm điện tích đã nạp được so với mức tối đa.

Giải Thích Công Thức

Hằng số thời gian được tính bằng \(\tau = \text{R} \times \text{C}\). Vì điện dung nhập vào theo đơn vị µF, nên cần đổi sang fara (\(\times 10^{-6}\)) trước khi nhân. Điện áp khi nạp tuân theo công thức

$$V_C(t) = \text{V}_0 \left( 1 - e^{-t/\tau} \right)$$

còn khi xả là

$$V_D(t) = \text{V}_0 \, e^{-t/\tau}$$

Sau một khoảng τ, tụ đạt khoảng 63,2% giá trị V₀; sau 5τ, tụ coi như đã nạp gần như đầy (≈99,3%).

Quảng cáo
Đường cong điện áp nạp và xả theo hàm mũ của tụ điện theo thời gian
Điện áp trên tụ tăng theo hàm mũ khi nạp và giảm theo hàm mũ khi xả.

Ví Dụ Minh Họa

Với R = 1000 Ω và C = 100 µF, ta có \(\tau = 1000 \times 0{,}0001 = 0{,}1 \text{ s}\). Khi V₀ = 5 V tại thời điểm t = 0,1 s (đúng bằng một τ):

$$V(t) = 5 \times \left( 1 - e^{-1} \right) = 5 \times 0{,}6321 = 3{,}161 \text{ V}$$

tức là tụ đã nạp được 63,21%. Giá trị điện áp khi xả sẽ là \(5 \times e^{-1} = 1{,}839 \text{ V}\).

Phần trăm sạc và xả theo hằng số thời gian

Với mạch RC nối tiếp lý tưởng được kích bằng bước điện áp một chiều, điện áp trên tụ chỉ phụ thuộc vào số hằng số thời gian \(n = t/\tau\) đã trôi qua. Quá trình sạc tuân theo \(V_C = V_0(1 - e^{-n})\). Quá trình xả tuân theo \(V_C = V_0\,e^{-n}\). Bảng dưới đây cho cả hai dưới dạng phần trăm của điện áp nguồn \(V_0\), hoặc của điện áp ban đầu khi xả.

Thời gian đã trôi qua Sạc: % của V₀ đạt được Xả: % của V₀ còn lại
0.5τ 39.3% 60.7%
1τ 63.2% 36.8%
2τ 86.5% 13.5%
3τ 95.0% 5.0%
4τ 98.2% 1.8%
5τ 99.3% 0.67%
7τ 99.9% 0.09%

Ví dụ: với \(n = 2\), quá trình sạc cho \((1 - e^{-2}) \times 100 = (1 - 0.1353) \times 100 \approx 86.5\%\). Quá trình xả còn lại \(e^{-2} \times 100 \approx 13.5\%\). Hai cột luôn cộng lại bằng 100%.

So sánh các tổ hợp R và C thông dụng

Hằng số thời gian là \(\tau = R \times C\). Với R tính bằng ohm và C tính bằng farad, τ có đơn vị giây. Máy tính này nhận C tính bằng microfarad, do đó có thừa số \(10^{-6}\). Thời điểm "≈99%" là \(5\tau\), khi tụ đang sạc đạt 99.3% điện áp nguồn. Cột cuối cùng cho tần số cắt của bộ lọc thông thấp RC \(f_c = 1/(2\pi RC)\), đã làm tròn.

R C τ = RC Thời gian đạt ≈99% (5τ) Tần số cắt fc
1 kΩ 1 µF 1 ms 5 ms ≈159 Hz
10 kΩ 10 µF 0.1 s 0.5 s ≈1.59 Hz
1 kΩ 100 µF 0.1 s 0.5 s ≈1.59 Hz
100 kΩ 100 µF 10 s 50 s ≈0.0159 Hz
1 MΩ 1 µF 1 s 5 s ≈0.159 Hz

Hai cặp 10 kΩ/10 µF và 1 kΩ/100 µF có cùng τ vì tích RC giống nhau. Chúng khác nhau ở dòng điện. Với cùng điện áp nguồn, điện trở nhỏ hơn cho dòng điện ban đầu lớn hơn gấp mười lần, \(I_0 = V_0/R\).

Quảng cáo

Diễn giải kết quả

τ nhỏ so với τ lớn. τ nhỏ nghĩa là điện áp trên tụ bám theo nguồn nhanh, nên mạch phản ứng nhanh. τ lớn nghĩa là điện áp tăng hoặc giảm chậm, nên mạch phản ứng chậm chạp và làm mượt các thay đổi nhanh. Điều này hữu ích cho chống dội phím (debounce), tạo độ trễ thời gian và lọc tín hiệu.

Ý nghĩa của τ. Sau một hằng số thời gian sạc từ 0 V, tụ đạt 63.2% của \(V_0\). Sau một hằng số thời gian xả, nó giảm còn 36.8% điện áp ban đầu. Điện áp nằm trong khoảng 1% so với giá trị cuối sau \(5\tau\).

Đọc kết quả phần trăm. Phần trăm bằng \(V_C(t)/V_0 \times 100\). Để tính số hằng số thời gian đã trôi qua, chia thời gian của bạn cho τ. Ví dụ, với \(\tau = 0.1\ \text{s}\) và \(t = 0.25\ \text{s}\), ta có \(n = 2.5\). Khi sạc, \(1 - e^{-2.5} \approx 91.8\%\) của \(V_0\). Điện áp còn lại khi xả là \(e^{-2.5} \approx 8.2\%\).

Liên hệ với tần số cắt thông thấp. Cùng tích RC này xác định tần số cắt của bộ lọc thông thấp RC bậc một:

$$f_c = \frac{1}{2\pi R C}$$

Tại \(f_c\), biên độ đầu ra khoảng 70.7% (−3 dB) so với đầu vào. τ lớn hơn nghĩa là tần số cắt thấp hơn, nên mạch chỉ cho đi các tín hiệu chậm hơn.

Giới hạn của mô hình. Kết quả giả định một bước điện áp một chiều lý tưởng đi vào điện trở và tụ điện lý tưởng. Mạch thực khác biệt ở nhiều điểm:

  • ESR và dòng rò của tụ làm thay đổi hành vi, đặc biệt với tụ điện phân.
  • Điện trở ra của chính nguồn cộng thêm vào R và làm τ dài hơn.
  • Dung sai của tụ (thường ±10–20%) và sự phụ thuộc vào điện áp hoặc nhiệt độ làm lệch thời gian thực tế.
  • Bất kỳ tải nào nối song song với tụ đều làm thay đổi điện áp cuối và hằng số thời gian hiệu dụng.

Hãy coi kết quả đầu ra là ước tính thiết kế và kiểm chứng các thời gian quan trọng bằng đo đạc.

Câu Hỏi Thường Gặp

Mất bao lâu để tụ nạp đầy? Trên thực tế, sau khoảng 5 lần hằng số thời gian (5τ), tụ đạt khoảng 99,3% điện áp nguồn.

Vì sao phải đổi µF sang fara? Đơn vị chuẩn SI là fara; \(1 \text{ µF} = 10^{-6} \text{ F}\). Dùng fara giúp giá trị τ luôn được tính theo giây.

Công cụ này có dùng cho dòng xoay chiều (AC) không? Máy tính này mô phỏng đáp ứng quá độ (đáp ứng bước) của dòng một chiều (DC). Còn phân tích dòng xoay chiều phải dùng đến dung kháng và độ lệch pha.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật