Công cụ này làm được gì
Công cụ Giải Tam Giác Thường tìm ra mọi yếu tố của một tam giác bất kỳ — ba cạnh a, b và c, ba góc trong A, B và C, đường cao h hạ xuống cạnh đáy a, cùng diện tích S — chỉ từ ba đại lượng đã biết. Vì một tam giác được xác định hoàn toàn bởi ba số đo độc lập, bạn có thể bắt đầu từ các cạnh, các góc, một chiều cao, một diện tích, hoặc kết hợp những yếu tố này. Mười bốn chế độ nhập liệu bao quát các tổ hợp thường gặp, bao gồm cả những tùy chọn riêng cho trường hợp nhập nhằng khi một góc có thể là góc nhọn hoặc góc tù.
Cách sử dụng
Chọn một kiểu dữ liệu đầu vào từ danh sách thả xuống, sau đó nhập ba giá trị theo đúng thứ tự được hiển thị cho chế độ đó (dòng gợi ý sẽ cho biết ý nghĩa của từng giá trị). Tất cả các độ dài dùng chung một đơn vị và kết quả cũng trả về theo đơn vị đó; góc được nhập và hiển thị theo độ; diện tích tính bằng đơn vị bình phương. Ví dụ, chế độ 1 cần ba cạnh a, b và c, còn chế độ 6 cần hai cạnh a và b cùng góc xen giữa C.
Giải thích các công thức
Công cụ dựa trên ba định lý quen thuộc. Định lý cosin, $$c = \sqrt{a^2 + b^2 - 2ab\cos C},$$ giúp chuyển đổi qua lại giữa cạnh và góc. Định lý sin, \(\frac{a}{\sin A} = \frac{b}{\sin B} = \frac{c}{\sin C}\), dùng để suy ra tỉ lệ tam giác khi đã biết một cặp cạnh - góc. Công thức Heron, $$S = \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}$$ với \(s = \frac{a+b+c}{2}\), cho diện tích từ ba cạnh, và đường cao xuống đáy a là \(h = \frac{2S}{a}\). Cuối cùng, tổng ba góc \(A + B + C = 180^\circ\) giúp tìm ra góc còn lại.
Ví dụ minh họa
Chế độ 1 với \(a = 3\), \(b = 4\), \(c = 5\): ta có \(s = 6\), nên $$S = \sqrt{6\cdot 3\cdot 2\cdot 1} = 6.$$ \(A = \arccos(0{,}8) = 36{,}8699^\circ\), \(B = \arccos(0{,}6) = 53{,}1301^\circ\), và \(C = 90^\circ\). Đường cao xuống đáy a là \(h = \frac{2\cdot 6}{3} = 4\). Kết quả này khẳng định lại tam giác vuông 3-4-5 quen thuộc.
14 chế độ nhập liệu tổng quan
Một tam giác tổng quát (tam giác thường, scalene) có ba cạnh a, b, c với các góc đối diện A, B, C. Tam giác được xác định bởi ba giá trị độc lập, và các tổ hợp được chia thành các nhóm dưới đây. Lưu ý: bộ chọn chế độ của máy tính có 12 mục được đánh số (1–12). Bảng này liệt kê 14 trường hợp nhập liệu chuẩn và không giả định trường hợp nào nằm dưới số nào trong danh sách thả xuống, vì vậy hãy đọc nhãn của từng mục trong bộ chọn. Nhập ba giá trị vào input1, input2 và input3 theo đúng thứ tự mà nhãn đã chọn hiển thị.
| Trường hợp | Đầu vào (theo thứ tự) | Loại | Phương pháp chính | Có mơ hồ không? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | a, b, c | SSS | Định lý cosin để tính góc; công thức Heron để tính diện tích | Không (cần a+b>c v.v.) |
| 2 | a, b, C | SAS | Định lý cosin để tính c, rồi định lý sin hoặc cosin | Không |
| 3 | b, c, A | SAS | Định lý cosin để tính a | Không |
| 4 | a, c, B | SAS | Định lý cosin để tính b | Không |
| 5 | a, B, C | ASA | A = 180° − B − C, rồi định lý sin | Không |
| 6 | b, A, C | ASA | B = 180° − A − C, rồi định lý sin | Không |
| 7 | c, A, B | ASA | C = 180° − A − B, rồi định lý sin | Không |
| 8 | a, A, B | AAS | C = 180° − A − B, rồi định lý sin | Không |
| 9 | a, b, A | SSA | Định lý sin: sin B = b·sin A / a | Có: 0, 1 hoặc 2 tam giác (B nhọn hoặc tù) |
| 10 | a, b, B | SSA | Định lý sin: sin A = a·sin B / b | Có: 0, 1 hoặc 2 tam giác (A nhọn hoặc tù) |
| 11 | a, B, ha | Cạnh, góc, chiều cao | c = ha / sin B, rồi định lý cosin | Không |
| 12 | a, ha, b | Cạnh, chiều cao, cạnh | Diện tích S = a·ha/2, rồi sin C = ha/b | Có: C nhọn hoặc tù |
| 13 | a, b, S (diện tích) | Hai cạnh, diện tích | sin C = 2S/(ab), rồi định lý cosin | Có: C nhọn hoặc tù |
| 14 | a, ha, S (diện tích) | Kiểm tra tính nhất quán | h = 2S/a phải đúng; không đủ để tự xác định hình dạng | Không đủ dữ kiện để xác định |
Trong mọi trường hợp, đường cao hạ xuống cạnh a là \(h = \frac{2S}{a}\), và diện tích theo ba cạnh là \(S=\sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}\) với \(s=\frac{a+b+c}{2}\).
Diễn giải kết quả
- Phân loại theo góc: tam giác nhọn nếu cả ba góc đều nhỏ hơn 90°; vuông nếu một góc bằng 90° (khi đó \(a^2+b^2=c^2\) với góc vuông đối diện c); tù nếu một góc lớn hơn 90°. Một tam giác có nhiều nhất một góc từ 90° trở lên.
- Phân loại theo cạnh: tam giác thường nghĩa là ba cạnh đều khác nhau (và do đó ba góc cũng khác nhau); tam giác cân có hai cạnh bằng nhau (và hai góc bằng nhau); tam giác đều có ba cạnh bằng nhau và ba góc 60°.
- Bất đẳng thức tam giác: một tam giác hợp lệ cần \(a+b>c\), \(a+c>b\) và \(b+c>a\). Nếu tổng hai cạnh bằng cạnh thứ ba, tam giác bị suy biến (diện tích bằng 0, phẳng).
- Góc lớn nhất đối diện cạnh dài nhất: thứ tự các góc luôn khớp với thứ tự các cạnh. Trong trường hợp 2-3-4, cạnh dài nhất 4 đối diện với góc lớn nhất 104.48°.
- Tổng các góc: A + B + C = 180° (trong hình học phẳng Euclid). Hãy đối chiếu điều này với kết quả đầu ra.
- Đường cao: \(h_a=\frac{2S}{a}\) là khoảng cách vuông góc từ đỉnh A đến đường thẳng chứa cạnh a. Nó luôn nhỏ hơn hoặc bằng hai cạnh còn lại, và có thể nằm ngoài tam giác khi góc tại B hoặc C là góc tù.
Vì sao SSA có thể cho 0, 1 hoặc 2 tam giác. Cho hai cạnh a, b và góc A (đối diện a), chiều cao từ C là \(h=b\sin A\).
- Nếu A nhọn và \(a<h\): cạnh a quá ngắn để chạm tới đáy, nên không có tam giác nào.
- Nếu A nhọn và \(a=h\): đúng một tam giác, là tam giác vuông.
- Nếu A nhọn và \(h<a<b\): có hai tam giác, vì sin B có hai nghiệm, B nhọn hoặc \(180^\circ-B\) tù.
- Nếu A nhọn và \(a\ge b\): một tam giác (phương án B tù sẽ đẩy tổng các góc vượt quá 180°).
- Nếu A vuông hoặc tù: một tam giác khi \(a>b\), còn lại thì không có.
“Không có tam giác hợp lệ” nghĩa là gì. Các dữ liệu nhập không thể vẽ thành một tam giác thực. Các lý do thường gặp là bất đẳng thức tam giác không được thỏa mãn, tổng các góc đã bằng hoặc vượt quá 180°, tỉ số sin vượt quá 1 trong trường hợp SSA hoặc trường hợp dựa trên diện tích (ví dụ \(2S/(ab)>1\)), hoặc một cạnh, chiều cao hay diện tích bằng 0 hoặc âm. Hãy kiểm tra đơn vị và xem mỗi giá trị có nằm đúng vị trí mà chế độ đã chọn yêu cầu hay không.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao một số chế độ có cả phiên bản góc nhọn và góc tù? Khi bạn cung cấp một cặp cạnh kèm chiều cao hoặc diện tích, góc chưa biết có thể là góc nhọn hoặc góc bù tù của nó. Chọn đúng chế độ tương ứng sẽ loại bỏ sự nhập nhằng này.
Chiều cao ở đây là gì? Đó là đường cao hạ từ đỉnh A vuông góc xuống cạnh đáy a, bằng \(\frac{2S}{a}\).
Vì sao tôi nhận được thông báo "không có tam giác hợp lệ"? Dữ liệu có thể vi phạm bất đẳng thức tam giác, đòi hỏi chiều cao lớn hơn một cạnh, cho tổng các góc bằng hoặc lớn hơn \(180^\circ\), hoặc dẫn đến một diện tích không thể tồn tại.