Công cụ Tính Pace Tập Luyện là gì?
Công cụ này chuyển pace từ một cuộc đua bạn vừa tham gia thành những mức pace chậm hơn mà bạn nên duy trì trong các buổi tập hằng ngày. Chạy hết tốc lực mọi lúc dễ dẫn đến quá sức và chấn thương, nên huấn luyện viên thường chỉ định tốc độ khác nhau cho từng buổi tập. Bằng cách xuất phát từ một kết quả bạn thực sự đạt được, công cụ đưa ra mục tiêu pace thực tế, phù hợp với cá nhân bạn thay vì chỉ ước lượng chung chung.
Cách sử dụng
Nhập quãng đường của cuộc đua gần đây tính bằng ki-lô-mét và thời gian bạn hoàn thành (phút và giây). Công cụ trước tiên tính ra race pace của bạn, sau đó nhân với một hệ số cho từng zone tập luyện. Hãy đọc giá trị giây trên mỗi ki-lô-mét của từng zone và dùng nó để cài đặt cho đồng hồ chạy bộ hoặc máy chạy của bạn.
Giải thích công thức
Race pace bằng tổng thời gian đua (tính bằng giây) chia cho quãng đường (tính bằng km).
$$\text{Race Pace} = \frac{60 \times \text{Minutes} + \text{Seconds}}{\text{Distance (km)}}\ \text{s/km}$$Mỗi mức pace tập luyện chính là race pace nhân với một hệ số giảm tốc: chạy tempo chậm hơn khoảng 6% (1.06), ngưỡng (threshold) chậm hơn 10% (1.10), chạy easy/phục hồi chậm hơn khoảng 25% (1.25), và long run chậm hơn khoảng 30% (1.30). Hệ số càng lớn nghĩa là số giây trên mỗi ki-lô-mét càng nhiều, tức là pace càng chậm và thoải mái hơn.
$$\begin{gathered} \begin{aligned} \text{Tempo} &= 1.06\,P \\ \text{Threshold} &= 1.10\,P \\ \text{Easy} &= 1.25\,P \\ \text{Long} &= 1.30\,P \end{aligned} \\[1.5em] \text{where}\quad P = \dfrac{60 \times \text{Minutes} + \text{Seconds}}{\text{Distance (km)}} \end{gathered}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn chạy một cuộc đua 5 km trong 25:00. Đó là 1500 giây cho 5 km, nên race pace của bạn là 300 giây/km (5:00 mỗi km). Pace easy của bạn là \(300 \times 1.25 = 375\) giây/km (6:15 mỗi km), tempo là \(300 \times 1.06 = 318\) giây/km, và long run là \(300 \times 1.30 = 390\) giây/km. Đây chính là những mức pace bạn cần nhắm tới trong các buổi tập tương ứng.
Ý nghĩa của từng vùng tập luyện
Máy tính lấy thời gian và cự ly của một lần chạy đua gần đây, tính tốc độ chạy đua theo giây mỗi km, rồi quy đổi tốc độ đó thành tốc độ tập luyện cho từng vùng. Mỗi vùng có mục đích sinh lý khác nhau, cảm nhận gắng sức khác nhau và kiểu buổi tập điển hình khác nhau.
| Vùng | Mục đích sinh lý | Cảm nhận gắng sức điển hình | Kiểu buổi tập điển hình |
|---|---|---|---|
| Dễ | Xây dựng nền hiếu khí, mật độ mao mạch và sức bền, đồng thời hỗ trợ phục hồi giữa các ngày tập nặng hơn | Thoải mái trò chuyện; có thể nói trọn câu; hơi thở thư giãn | Chạy liên tục 20-60+ phút, thường chiếm phần lớn tổng quãng đường tuần |
| Tempo | Cải thiện khả năng duy trì nỗ lực ổn định, "khá nặng nhưng kiểm soát được" và đào thải lactate hiệu quả | Khá nặng nhưng kiểm soát được; chỉ nói được các cụm từ ngắn | Chạy liên tục 20-40 phút, hoặc các đoạn lặp dài (ví dụ 3 × 10 phút, nghỉ bằng chạy chậm ngắn) |
| Ngưỡng | Rèn luyện khả năng chạy gần ngưỡng lactate, tức mức tốc độ mà lactate trong máu bắt đầu tích tụ nhanh hơn tốc độ được đào thải | Nặng nhưng vẫn kiểm soát; chỉ nói được vài từ mỗi lần | Các quãng tập ngưỡng như 4-6 × 1 km hoặc 3 × 2 km, nghỉ 60-90 giây |
| Chạy dài | Xây dựng sức bền, khả năng sử dụng nhiên liệu, độ bền cơ và sức bền tinh thần | Dễ đến trung bình; thoải mái và duy trì được trong thời gian dài | Một buổi chạy mỗi tuần, thường 60-150 phút tùy mục tiêu thi đấu và kinh nghiệm |
Hạn chế quan trọng: các hệ số được dùng ở đây là phép xấp xỉ đơn giản áp dụng cho một kết quả thi đấu duy nhất. Chúng không phải là hướng dẫn huấn luyện cá nhân hóa hay tư vấn y tế. Hệ số tempo và ngưỡng của máy tính là cố định, nên chúng khác với các hệ thống khác, chẳng hạn bảng VDOT của Daniels, vốn suy ra tốc độ từ điểm thể lực và có thể cho ra giá trị khác nhau với cùng một kết quả thi đấu. Nhiệt độ, đường dốc, mệt mỏi và kinh nghiệm đều làm thay đổi tốc độ phù hợp vào từng thời điểm, vì vậy hãy xem kết quả như điểm khởi đầu và điều chỉnh theo cảm nhận gắng sức. Nếu bạn có bệnh lý sức khỏe hoặc đang hồi phục sau chấn thương, hãy hỏi ý kiến chuyên gia có trình độ trước khi tăng cường độ tập.
Quy đổi nhịp độ: s/km, phút/km và phút/dặm
Máy tính hiển thị nhịp độ theo giây mỗi kilômét. Để quy đổi sang các đơn vị phổ biến khác, hãy dùng các công thức sau:
- 1 dặm = 1,609344 km, nên nhịp độ theo dặm (s) = nhịp độ theo km (s) × 1,609344.
- Tốc độ tính bằng km/h = \(\frac{3600}{\text{s/km}}\).
| s/km | phút:giây mỗi km | phút:giây mỗi dặm | km/h |
|---|---|---|---|
| 240 | 4:00 | 6:26 | 15,00 |
| 270 | 4:30 | 7:15 | 13,33 |
| 300 | 5:00 | 8:03 | 12,00 |
| 330 | 5:30 | 8:51 | 10,91 |
| 360 | 6:00 | 9:39 | 10,00 |
| 390 | 6:30 | 10:28 | 9,23 |
| 420 | 7:00 | 11:16 | 8,57 |
Ví dụ: 330 s/km × 1,609344 = 531,08 s mỗi dặm, làm tròn thành 531 s = 8:51 mỗi dặm. Tốc độ là 3600 ÷ 330 = 10,91 km/h. Thời gian theo dặm được làm tròn đến giây gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng cuộc đua nào? Hãy chọn một cuộc đua bạn đã thi đấu hết sức trong vài tuần gần đây để các mức pace phản ánh đúng thể lực hiện tại của bạn.
Vì sao pace easy lại chậm hơn nhiều như vậy? Chạy easy giúp xây dựng sức bền aerobic với áp lực thấp; chạy quá nhanh sẽ làm mất đi mục đích này và khiến quá trình phục hồi chậm lại.
Có thể đổi giây/km sang định dạng phút:giây không? Có — chia số giây cho 60 để lấy số phút và phần dư là số giây. Ví dụ 375 giây/km = 6 phút 15 giây mỗi km.