Trái phiếu zero-coupon là gì?
Trái phiếu zero-coupon (trái phiếu không trả lãi định kỳ) không chi trả lãi coupon trong suốt thời gian nắm giữ. Thay vào đó, nhà đầu tư mua trái phiếu với giá chiết khấu thấp hơn mệnh giá và nhận lại toàn bộ mệnh giá khi đáo hạn. Toàn bộ lợi nhuận đến từ khoảng chênh lệch giữa giá mua chiết khấu và số tiền nhận về lúc đáo hạn. Công cụ này giúp xác định mức giá hợp lý đó bằng cách chiết khấu mệnh giá về giá trị hiện tại theo lợi suất yêu cầu.
Cách sử dụng công cụ
Bạn nhập mệnh giá (giá trị đáo hạn) của trái phiếu, lợi suất hằng năm hoặc tỷ suất sinh lời yêu cầu theo phần trăm, số năm còn lại đến khi đáo hạn, và tần suất ghép lãi của lợi suất. Công cụ sẽ trả về giá trị hiện tại (giá mua) của trái phiếu, tổng mức chiết khấu so với mệnh giá, và số kỳ ghép lãi được sử dụng.
Giải thích công thức
Giá trái phiếu chính là giá trị hiện tại của một dòng tiền duy nhất trong tương lai:
$$P = \frac{F}{\left(1 + \dfrac{r}{n}\right)^{n \cdot t}}$$Trong đó \(F\) là mệnh giá, \(r\) là lợi suất hằng năm dưới dạng số thập phân, \(n\) là số kỳ ghép lãi trong một năm, và \(t\) là số năm đến khi đáo hạn. Lợi suất càng cao, kỳ hạn càng dài, hoặc ghép lãi càng dày thì giá trái phiếu càng thấp.
Ví dụ minh họa
Giả sử một trái phiếu có mệnh giá 1.000 USD, lợi suất hằng năm 5% ghép lãi nửa năm một lần, và còn 10 năm đến khi đáo hạn. Khi đó \(r/n = 0{,}05/2 = 0{,}025\) và \(n \cdot t = 2 \times 10 = 20\) kỳ. Giá trái phiếu là $$\frac{1000}{(1{,}025)^{20}} = \frac{1000}{1{,}638616} \approx 610{,}27 \text{ USD}.$$ Nhà đầu tư bỏ ra khoảng 610,27 USD hôm nay và nhận về 1.000 USD sau mười năm — tương ứng mức chiết khấu khoảng 389,73 USD.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trái phiếu zero-coupon luôn được giao dịch dưới mệnh giá? Vì loại trái phiếu này không trả lãi trong kỳ, cách duy nhất để có lợi nhuận là mua thấp hơn mệnh giá, nên giá luôn nhỏ hơn số tiền nhận lại khi đáo hạn.
Nên chọn tần suất ghép lãi nào? Hãy chọn đúng theo quy ước được niêm yết cho trái phiếu đó — nhiều trái phiếu dùng cách ghép lãi nửa năm một lần, nhưng bạn cũng có thể chọn theo năm, theo quý hoặc theo tháng.
Kết quả đã bao gồm thuế chưa? Chưa. Phần chiết khấu tích lũy có thể bị tính thuế như lãi ngầm định (imputed interest) tùy theo quy định của từng quốc gia; tại Việt Nam, chính sách thuế đối với thu nhập từ trái phiếu có thể khác. Công cụ này chỉ tính giá thị trường trước thuế.
