Công cụ này làm được gì
Máy Tính Công Thức Cộng và Trừ Lượng Giác sẽ tính bốn công thức lượng giác cốt lõi cho hai góc a và b: \(\sin(a+b)\), \(\sin(a-b)\), \(\cos(a+b)\) và \(\cos(a-b)\). Những công thức này cho phép bạn biểu diễn giá trị lượng giác của một góc tổng hợp thông qua sin và cos của từng góc riêng lẻ — điều rất cần thiết khi rút gọn biểu thức, giải phương trình và chứng minh các đẳng thức lượng giác khác.
Cách sử dụng
Nhập hai góc của bạn vào ô Góc a và Góc b, chọn đơn vị là độ hay radian, rồi máy sẽ trả về cả bốn kết quả cùng một lúc. Công cụ hỗ trợ đầy đủ góc dạng thập phân, và ở chế độ radian bạn có thể nhập các giá trị như \(\pi/6 \approx 0{,}5236\).
Giải thích các công thức
Các công thức là: $$\begin{aligned} \sin(a \pm b) &= \sin a\cos b \pm \cos a\sin b \\ \cos(a \pm b) &= \cos a\cos b \mp \sin a\sin b \end{aligned}$$ Hãy để ý quy tắc dấu: với hàm sin, dấu giữ nguyên theo đầu vào (dấu + cho dấu +), còn với hàm cos thì dấu bị đảo ngược (dấu + cho dấu −). Bên trong, máy tính chuyển độ sang radian rồi tính từng số hạng bằng các hàm sin và cos chuẩn.
Ví dụ minh họa
Giả sử \(a = 30°\) và \(b = 45°\). Khi đó \(\sin 30° = 0{,}5\); \(\cos 30° = 0{,}8660\); \(\sin 45° = \cos 45° = 0{,}7071\). Vậy $$\sin(75°) = 0{,}5\cdot 0{,}7071 + 0{,}8660\cdot 0{,}7071 \approx 0{,}9659,$$ và $$\cos(75°) = 0{,}8660\cdot 0{,}7071 - 0{,}5\cdot 0{,}7071 \approx 0{,}2588.$$ Máy tính sẽ xác nhận cả hai kết quả này ngay tức thì.
Giá trị chính xác của sin và cos với các góc thường gặp
Các giá trị chính xác này là nền tảng cho các công thức cộng và trừ. Bất kỳ góc nào là tổng hoặc hiệu của hai góc trong số đó (chẳng hạn 15° = 45° − 30° hoặc 105° = 60° + 45°) đều có thể được tính chính xác.
| Độ | Radian | sin | sin (thập phân) | cos | cos (thập phân) |
|---|---|---|---|---|---|
| 0° | 0 | 0 | 0.0000 | 1 | 1.0000 |
| 30° | π/6 | 1/2 | 0.5000 | √3/2 | 0.8660 |
| 45° | π/4 | √2/2 | 0.7071 | √2/2 | 0.7071 |
| 60° | π/3 | √3/2 | 0.8660 | 1/2 | 0.5000 |
| 90° | π/2 | 1 | 1.0000 | 0 | 0.0000 |
| 120° | 2π/3 | √3/2 | 0.8660 | −1/2 | −0.5000 |
| 135° | 3π/4 | √2/2 | 0.7071 | −√2/2 | −0.7071 |
| 150° | 5π/6 | 1/2 | 0.5000 | −√3/2 | −0.8660 |
| 180° | π | 0 | 0.0000 | −1 | −1.0000 |
Nhắc lại: \(\pi\) radian = 180°, nên độ × \(\pi/180\) cho ra radian.
Thêm các ví dụ minh họa
Ví dụ 1: giá trị chính xác của cos(15°)
Viết 15° = 45° − 30° và dùng \(\cos(a-b)=\cos a\cos b+\sin a\sin b\) với a = 45°, b = 30°.
- Thay thế: \(\cos 15^\circ = \cos 45^\circ\cos 30^\circ + \sin 45^\circ\sin 30^\circ\)
- Thay giá trị chính xác: $$\cos 15^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}\cdot\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{\sqrt{2}}{2}\cdot\frac{1}{2}$$
- Nhân: \(\dfrac{\sqrt{6}}{4} + \dfrac{\sqrt{2}}{4}\)
- Gộp: $$\cos 15^\circ = \frac{\sqrt{6}+\sqrt{2}}{4} \approx \frac{2.4495 + 1.4142}{4} = \frac{3.8637}{4} \approx 0.9659$$
Ví dụ 2: sin(a − b) theo radian, a = π/3, b = π/6
Dùng \(\sin(a-b)=\sin a\cos b-\cos a\sin b\).
- Thay thế: \(\sin\left(\tfrac{\pi}{3}-\tfrac{\pi}{6}\right) = \sin\tfrac{\pi}{3}\cos\tfrac{\pi}{6} - \cos\tfrac{\pi}{3}\sin\tfrac{\pi}{6}\)
- Thay giá trị chính xác: $$\frac{\sqrt{3}}{2}\cdot\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}\cdot\frac{1}{2}$$
- Nhân: \(\dfrac{3}{4} - \dfrac{1}{4} = \dfrac{1}{2}\)
- Kiểm tra: \(\pi/3 - \pi/6 = \pi/6\) và \(\sin(\pi/6) = 0.5\). ✓
Ví dụ 3: kiểm chứng sin(90° − 30°) = cos 30°
- Thay thế: \(\sin(90^\circ-30^\circ) = \sin 90^\circ\cos 30^\circ - \cos 90^\circ\sin 30^\circ\)
- Thay giá trị: \(1\cdot\dfrac{\sqrt{3}}{2} - 0\cdot\dfrac{1}{2}\)
- Kết quả: \(\dfrac{\sqrt{3}}{2} \approx 0.8660 = \cos 30^\circ\). ✓ Đây là công thức đối phụ \(\sin(90^\circ - x)=\cos x\).
Ví dụ 4: góc âm, a = 30°, b = −45°
Tính \(\cos(a+b)\) bằng \(\cos(a+b)=\cos a\cos b-\sin a\sin b\). Vì cosin là hàm chẵn và sin là hàm lẻ, \(\cos(-45^\circ)=\tfrac{\sqrt{2}}{2}\) và \(\sin(-45^\circ)=-\tfrac{\sqrt{2}}{2}\).
- Thay thế: $$\cos(30^\circ + (-45^\circ)) = \frac{\sqrt{3}}{2}\cdot\frac{\sqrt{2}}{2} - \frac{1}{2}\cdot\left(-\frac{\sqrt{2}}{2}\right)$$
- Rút gọn: \(\dfrac{\sqrt{6}}{4} + \dfrac{\sqrt{2}}{4} = \dfrac{\sqrt{6}+\sqrt{2}}{4} \approx 0.9659\)
- Kết quả này bằng \(\cos(-15^\circ)=\cos 15^\circ\), khớp với Ví dụ 1. ✓
Câu hỏi thường gặp
Vì sao dấu trong công thức cos lại bị đảo? Dấu trừ này xuất phát trực tiếp từ cách chứng minh dựa trên đường tròn lượng giác và phép quay các điểm; đó là đặc trưng cơ bản của công thức cos.
Tôi có thể dùng góc âm không? Có. Giá trị âm vẫn cho kết quả đúng và tuân theo tính chẵn — lẻ chuẩn của hàm sin và cos.
Đây có phải là công thức cộng góc không? Đúng vậy — "công thức cộng và trừ lượng giác" và "công thức cộng/trừ góc" đều chỉ cùng một bộ công thức.