Máy Tính Đường Tròn Lượng Giác Là Gì?
Đường tròn đơn vị là đường tròn có bán kính bằng 1 và tâm tại gốc tọa độ (0, 0). Với mỗi góc \(\theta\) đo ngược chiều kim đồng hồ tính từ chiều dương của trục hoành, điểm mà tia cuối của góc cắt đường tròn sẽ có tọa độ \((\cos\theta, \sin\theta)\). Công cụ này trả về ngay điểm đó cùng với \(\cos\theta\), \(\sin\theta\) và \(\tan\theta\) — cho bất kỳ góc nào bạn nhập, dù theo độ hay radian.
Cách Sử Dụng
Nhập góc của bạn, sau đó chọn đơn vị là độ hay radian. Máy tính sẽ tự động quy đổi khi cần và hiển thị hoành độ (\(\cos\theta\)), tung độ (\(\sin\theta\)), giá trị tang (\(y/x\)) cùng góc thể hiện theo cả hai đơn vị. Góc có thể âm hoặc lớn hơn 360° — các hàm lượng giác sẽ tự động "quay vòng" quanh đường tròn.
Giải Thích Công Thức
Vì bán kính bằng 1 nên lượng giác trong tam giác vuông cơ bản rút gọn thành những hệ thức gọn gàng:
$$(x,\,y) = \left( \cos\theta,\; \sin\theta \right), \quad \theta = \text{Angle} \times \frac{\pi}{180}$$Tức là \(x = \cos\theta\) và \(y = \sin\theta\). Giá trị tang bằng tỉ số \(y/x = \sin\theta / \cos\theta\), chính là hệ số góc (độ dốc) của tia cuối. Khi \(\cos\theta = 0\) (tại 90° và 270°), tang không xác định vì tia thẳng đứng.
Ví Dụ Minh Họa
Với \(\theta = 45°\): \(\cos 45° = \sqrt{2}/2 \approx 0{,}7071\) và \(\sin 45° = \sqrt{2}/2 \approx 0{,}7071\), nên điểm tương ứng là \((0{,}7071;\ 0{,}7071)\). Giá trị tang là $$\frac{0{,}7071}{0{,}7071} = 1$$
Kết quả này khớp với giá trị quen thuộc trên đường tròn đơn vị, nơi tia 45° chia đôi góc phần tư thứ nhất.
Các giá trị thông dụng trên đường tròn đơn vị (độ, radian, cos, sin, tan)
Trên đường tròn đơn vị (bán kính 1, tâm tại gốc tọa độ), điểm ứng với góc θ, đo ngược chiều kim đồng hồ từ tia dương của trục x, có tọa độ (cos θ, sin θ). Tiếp tuyến tan θ = sin θ / cos θ, không xác định tại mọi nơi mà cos θ = 0.
| Độ | Radian | cos θ (x) | sin θ (y) | tan θ |
|---|---|---|---|---|
| 0° | 0 | 1 | 0 | 0 |
| 30° | π/6 | √3/2 | 1/2 | √3/3 |
| 45° | π/4 | √2/2 | √2/2 | 1 |
| 60° | π/3 | 1/2 | √3/2 | √3 |
| 90° | π/2 | 0 | 1 | không xác định |
| 120° | 2π/3 | −1/2 | √3/2 | −√3 |
| 135° | 3π/4 | −√2/2 | √2/2 | −1 |
| 150° | 5π/6 | −√3/2 | 1/2 | −√3/3 |
| 180° | π | −1 | 0 | 0 |
| 210° | 7π/6 | −√3/2 | −1/2 | √3/3 |
| 225° | 5π/4 | −√2/2 | −√2/2 | 1 |
| 240° | 4π/3 | −1/2 | −√3/2 | √3 |
| 270° | 3π/2 | 0 | −1 | không xác định |
| 300° | 5π/3 | 1/2 | −√3/2 | −√3 |
| 315° | 7π/4 | √2/2 | −√2/2 | −1 |
| 330° | 11π/6 | √3/2 | −1/2 | −√3/3 |
| 360° | 2π | 1 | 0 | 0 |
Giá trị thập phân: √2/2 ≈ 0,7071, √3/2 ≈ 0,8660, √3/3 ≈ 0,5774, √3 ≈ 1,7321.
Diễn giải kết quả: góc phần tư, dấu và góc quy chiếu
Dấu của cos θ (x) và sin θ (y) phụ thuộc vào góc phần tư mà cạnh đầu của góc nằm trong.
| Góc phần tư | Khoảng góc | cos θ | sin θ | tan θ |
|---|---|---|---|---|
| I | 0°–90° | + | + | + |
| II | 90°–180° | − | + | − |
| III | 180°–270° | − | − | + |
| IV | 270°–360° | + | − | − |
Góc quy chiếu
Góc quy chiếu là góc nhọn giữa cạnh đầu và trục x. Trước tiên đưa θ về khoảng 0°–360°, sau đó:
- Góc phần tư I: quy chiếu = θ
- Góc phần tư II: quy chiếu = 180° − θ
- Góc phần tư III: quy chiếu = θ − 180°
- Góc phần tư IV: quy chiếu = 360° − θ
Giá trị của cos, sin và tan bằng với góc quy chiếu, chỉ khác dấu. Ví dụ: với 210° (góc phần tư III), góc quy chiếu là 210° − 180° = 30°. Vậy cos 210° = −cos 30° = −√3/2 và sin 210° = −sin 30° = −1/2.
Góc đồng đầu
Các góc chênh nhau một số nguyên vòng quay đầy đủ có cùng điểm cuối: θ ± 360°·k đối với độ, hoặc θ ± 2πk đối với radian, với k là số nguyên bất kỳ. Ví dụ, 750° − 2·360° = 30°, nên 750° có cùng cos, sin và tan với 30°. Góc âm được đo theo chiều kim đồng hồ: −60° đồng đầu với 300°.
Vì sao mọi điểm đều cách gốc một khoảng bằng 1
Mọi điểm đầu ra đều thỏa mãn đẳng thức $$\cos^2\theta + \sin^2\theta = 1,$$ là định lý Pythagoras áp dụng cho bán kính đường tròn bằng 1. Vì vậy khoảng cách từ gốc tọa độ đến (cos θ, sin θ) luôn đúng bằng 1. Đây là cách kiểm tra tiện lợi: với 45°, (√2/2)² + (√2/2)² = 1/2 + 1/2 = 1.
Chuyển đổi từ độ sang radian
Một vòng đầy đủ là 360° = 2π radian, nên nửa vòng là 180° = π radian. Các công thức chuyển đổi là:
$$\text{radian} = \text{độ} \times \frac{\pi}{180}$$
$$\text{độ} = \text{radian} \times \frac{180}{\pi}$$
Một radian xấp xỉ 57,2958°. Ví dụ: 60° × π/180 = π/3 ≈ 1,0472 rad.
| Độ | Radian (chính xác) | Radian (thập phân) |
|---|---|---|
| 30° | π/6 | 0,5236 |
| 45° | π/4 | 0,7854 |
| 60° | π/3 | 1,0472 |
| 90° | π/2 | 1,5708 |
| 180° | π | 3,1416 |
| 270° | 3π/2 | 4,7124 |
| 360° | 2π | 6,2832 |
Hãy đảm bảo cài đặt đơn vị của máy tính khớp với dữ liệu nhập: nhập 90 theo radian khác hoàn toàn với 90 độ.
Câu Hỏi Thường Gặp
Một điểm trên đường tròn đơn vị biểu thị điều gì? Mỗi điểm \((\cos\theta, \sin\theta)\) cho thấy thành phần ngang và thành phần dọc của một hướng có độ dài đơn vị tại góc \(\theta\).
Vì sao đôi khi \(\tan\theta\) để trống hoặc hiển thị NaN? Tại 90° và 270°, cosin bằng 0, nên việc chia cho nó khiến tang trở nên không xác định.
Tôi có thể nhập góc lớn hơn 360° không? Được. Hàm sin và cos có tính tuần hoàn, nên 405° cho kết quả giống hệt 45°.