Công cụ này làm gì
Công cụ này biến thiết lập trên máy chạy bộ của bạn thành hai con số hữu ích: pace chạy tính theo phút mỗi dặm, và pace tương đương trên mặt phẳng theo độ dốc — tức tốc độ bạn phải chạy trên đường bằng để gắng sức ngang với khi chạy dốc. Công cụ áp dụng phương trình chạy bộ của Hiệp hội Y học Thể thao Hoa Kỳ (ACSM) để ước tính lượng oxy tiêu thụ (VO2), nhờ đó so sánh công sức chạy dốc với chạy trên mặt phẳng một cách công bằng. Lưu ý: máy chạy bộ và phương trình này dùng đơn vị dặm (mile) và mph theo chuẩn Mỹ, không phải km/h như nhiều máy ở Việt Nam — bạn hãy kiểm tra đơn vị hiển thị trên máy của mình trước khi nhập.
Cách sử dụng
Nhập tốc độ máy chạy bộ theo dặm/giờ (mph) và độ dốc theo phần trăm (hầu hết máy chạy bộ hiển thị trực tiếp con số này). Công cụ sẽ trả về pace thực tế trên mặt phẳng, VO2 ước tính, và pace trên mặt phẳng tương ứng với cùng mức gắng sức trao đổi chất như khi bạn chạy dốc.
Giải thích công thức
Pace trên mặt phẳng đơn giản là 60 / mph phút mỗi dặm. Để tính công sức, tốc độ được đổi sang mét mỗi phút (1 mph = 26,8224 m/phút) và độ dốc đổi thành phân số. Phương trình chạy bộ ACSM cho ra lượng oxy tiêu thụ:
Đặt độ dốc bằng 0 rồi giải tìm tốc độ sẽ cho tốc độ tương đương trên mặt phẳng, sau đó đổi ngược lại thành pace.
Ví dụ minh họa
Ở tốc độ 6 mph và độ dốc 5%: pace trên mặt phẳng = \(60/6 = 10{:}00\) phút/dặm. \(S = 6 \times 26{,}8224 = 160{,}93\) m/phút, \(g = 0{,}05\).
$$\dot{V}O_2 = 0{,}2\cdot 160{,}93 + 0{,}9\cdot 160{,}93\cdot 0{,}05 + 3{,}5 = 32{,}19 + 7{,}24 + 3{,}5 = 42{,}93\ \text{ml/kg/phút}$$Tốc độ tương đương trên mặt phẳng = \((42{,}93 - 3{,}5)/0{,}2 = 197{,}17\) m/phút = \(7{,}35\) mph, tương ứng pace gắng sức tương đương khoảng 8:09 phút/dặm.
Bảng chuyển đổi tốc độ máy chạy bộ sang nhịp chạy
Tốc độ máy chạy bộ tính bằng dặm/giờ (mph) được chuyển thành nhịp chạy trên mỗi dặm theo công thức \(\text{nhịp (phút/dặm)} = 60 \div \text{mph}\). Nhịp chạy trên mỗi kilômét bằng nhịp chạy trên mỗi dặm chia cho 1,609344, còn tốc độ tính bằng mét trên phút bằng mph × 26,8224. Nhịp chạy được làm tròn đến giây gần nhất.
| Tốc độ (mph) | Nhịp (phút:giây trên dặm) | Nhịp (phút:giây trên km) | Tốc độ (m/phút) |
|---|---|---|---|
| 4.0 | 15:00 | 9:19 | 107.29 |
| 4.5 | 13:20 | 8:17 | 120.70 |
| 5.0 | 12:00 | 7:27 | 134.11 |
| 5.5 | 10:55 | 6:47 | 147.52 |
| 6.0 | 10:00 | 6:13 | 160.93 |
| 6.5 | 9:14 | 5:44 | 174.35 |
| 7.0 | 8:34 | 5:20 | 187.76 |
| 7.5 | 8:00 | 4:58 | 201.17 |
| 8.0 | 7:30 | 4:40 | 214.58 |
| 8.5 | 7:04 | 4:23 | 227.99 |
| 9.0 | 6:40 | 4:09 | 241.40 |
| 9.5 | 6:19 | 3:55 | 254.81 |
| 10.0 | 6:00 | 3:44 | 268.22 |
| 10.5 | 5:43 | 3:33 | 281.64 |
| 11.0 | 5:27 | 3:23 | 295.05 |
| 11.5 | 5:13 | 3:15 | 308.46 |
| 12.0 | 5:00 | 3:06 | 321.87 |
So sánh nhịp chạy khi có độ dốc và khi chạy trên đường bằng
Với mỗi độ dốc, phương trình chạy bộ của ACSM cho \(\dot{V}O_2 = 0.2S + 0.9S\cdot G + 3.5\) tính bằng ml/kg/phút, trong đó \(S\) là tốc độ tính bằng m/phút và \(G\) là độ dốc dưới dạng phân số. Tốc độ tương đương trên đường bằng là tốc độ ở độ dốc 0% cho cùng mức tiêu hao oxy: \(\text{mph đường bằng} = (\dot{V}O_2 - 3.5) \div 0.2 \div 26.8224\). Biểu thức này được rút gọn thành \(\text{mph} \times (1 + 4.5\,G)\). Nhịp chạy được làm tròn đến giây gần nhất.
Ví dụ: ở 6 mph và độ dốc 5%, \(S = 6 \times 26.8224 = 160.9344\) m/phút, nên \(\dot{V}O_2 = 0.2(160.9344) + 0.9(160.9344)(0.05) + 3.5 = 32.187 + 7.242 + 3.5 = \) 42.93 ml/kg/phút. Tốc độ tương đương trên đường bằng là \(6 \times 1.225 = 7.35\) mph, tức nhịp chạy đường bằng \(60 \div 7.35 = 8.165\) phút/dặm, khoảng 8:10 (8:09.8).
Ở 6 mph (10:00 mỗi dặm)
| Độ dốc | VO2 (ml/kg/phút) | Tốc độ đường bằng tương đương (mph) | Nhịp đường bằng tương đương (mỗi dặm) |
|---|---|---|---|
| 0% | 35.69 | 6.00 | 10:00 |
| 1% | 37.14 | 6.27 | 9:34 |
| 2% | 38.58 | 6.54 | 9:10 |
| 3% | 40.03 | 6.81 | 8:49 |
| 5% | 42.93 | 7.35 | 8:10 |
| 8% | 47.27 | 8.16 | 7:21 |
| 10% | 50.17 | 8.70 | 6:54 |
Ở 8 mph (7:30 mỗi dặm)
| Độ dốc | VO2 (ml/kg/phút) | Tốc độ đường bằng tương đương (mph) | Nhịp đường bằng tương đương (mỗi dặm) |
|---|---|---|---|
| 0% | 46.42 | 8.00 | 7:30 |
| 1% | 48.35 | 8.36 | 7:11 |
| 2% | 50.28 | 8.72 | 6:53 |
| 3% | 52.21 | 9.08 | 6:36 |
| 5% | 56.07 | 9.80 | 6:07 |
| 8% | 61.87 | 10.88 | 5:31 |
| 10% | 65.73 | 11.60 | 5:10 |
Các con số này là ước tính mức tiêu hao oxy. Chúng không tính đến các yếu tố như băng chạy của máy, lực cản không khí hay hiệu suất chạy, vì vậy nỗ lực thực tế sẽ khác nhau giữa từng người.
Các hằng số dùng trong tính toán
| Hằng số | Giá trị | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Chuyển đổi tốc độ | 1 mph = 26.8224 m/phút | Chuyển tốc độ máy chạy bộ sang đơn vị mét trên phút mà phương trình ACSM sử dụng |
| Hệ số theo phương ngang | 0.2 ml/kg/phút trên m/phút | Mức tiêu hao oxy khi di chuyển về phía trước trên mặt đường bằng |
| Hệ số theo phương thẳng đứng | 0.9 ml/kg/phút trên m/phút trên mỗi đơn vị độ dốc | Mức tiêu hao oxy khi nâng khối lượng cơ thể lên dốc |
| Mức tiêu hao oxy khi nghỉ | 3.5 ml/kg/phút | 1 MET, mức cơ sở khi nghỉ ngơi |
| Số phút trong một giờ | 60 phút/giờ | Dùng để chuyển mph sang phút/dặm: nhịp = 60 ÷ mph |
| Dặm sang kilômét | 1 dặm = 1.609344 km | Chuyển nhịp chạy trên mỗi dặm sang nhịp chạy trên mỗi km |
Độ dốc được đưa vào phương trình dưới dạng phân số, nên 5% là \(G = 0.05\) và 10% là \(G = 0.10\).
Phương trình chạy bộ của ACSM do Hiệp hội Y học Thể thao Hoa Kỳ (American College of Sports Medicine) đưa ra. Phương trình này được kiểm chứng cho việc chạy ổn định ở tốc độ trên khoảng 5 mph (khoảng 8 km/giờ). Dưới mức đó, các phương trình đi bộ phù hợp hơn. Phương trình cũng kém chính xác hơn ở độ dốc rất lớn hoặc ở tốc độ gần giới hạn mà một người có thể duy trì.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao pace chạy dốc của tôi lại nhanh hơn pace trên mặt phẳng? Vì độ dốc làm tăng công sức. Pace tương đương trên mặt phẳng cho biết bạn sẽ chạy nhanh đến mức nào trên đường bằng để tiêu hao cùng một lượng năng lượng.
Giá trị VO2 có chính xác tuyệt đối không? Đây chỉ là ước tính từ mô hình ACSM và giả định bạn chạy ở trạng thái ổn định trên ~5 mph; hãy xem nó như một con số tham khảo.
Công cụ có tính đến cân nặng của tôi không? Không — VO2 được tính trên mỗi kilôgam trọng lượng cơ thể, nên không phụ thuộc vào khối lượng.