Máy Tính Tỉ Lệ Bằng Nhau

Máy Tính Tỉ Lệ Bằng Nhau

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

a:b=(a×k):(b×k)\text{a} : \text{b} \;=\; \left(\text{a} \times \text{k}\right) : \left(\text{b} \times \text{k}\right)
Xem các bước tính (1)
  1. Kiểm tra hai tỉ lệ có bằng nhau không

    a:b=c:d⇔a×d=b×c\text{a} : \text{b} = \text{c} : \text{d} \iff \text{a} \times \text{d} = \text{b} \times \text{c}

    Tỉ lệ a:b và c:d bằng nhau khi và chỉ khi các tích chéo bằng nhau

Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Tỉ số tương đương
8 : 12
đã nhân với hệ số k
Tích chéo a·d 24
Tích chéo b·c 24
a:b có bằng c:d không? Có — tương đương

Báo lỗi nội dung trang này

Tỉ lệ bằng nhau là gì?

Hai tỉ lệ được gọi là bằng nhau khi chúng diễn tả cùng một mối quan hệ giữa các đại lượng, dù các con số trông khác nhau. Tỉ lệ \(2:3\) bằng với \(4:6\), \(8:12\) và \(20:30\) vì mỗi tỉ lệ đều có được bằng cách nhân cả hai số hạng với cùng một hệ số. Công cụ này làm hai việc: tạo ra một tỉ lệ bằng nhau từ \(a:b\) bằng hệ số \(k\), và kiểm tra xem hai tỉ lệ \(a:b\) và \(c:d\) cho trước có thực sự bằng nhau hay không.

Hai hình chữ nhật chia thành các phần tỉ lệ thể hiện tỉ số 1 trên 2 bằng 2 trên 4
Các tỉ số bằng nhau biểu thị cùng một tỉ lệ được phóng to hoặc thu nhỏ.

Cách sử dụng

Nhập tỉ lệ thứ nhất gồm hai số hạng \(a\) và \(b\). Nhập hệ số \(k\) để phóng to hoặc thu nhỏ: máy tính sẽ trả về kết quả \((a \cdot k):(b \cdot k)\). Nếu muốn kiểm tra hai tỉ lệ có bằng nhau không, hãy nhập thêm \(c\) và \(d\) — công cụ sẽ so sánh tích chéo \(a \cdot d\) và \(b \cdot c\) rồi cho bạn biết hai tỉ lệ có khớp nhau hay không.

Giải thích công thức

Để tạo một tỉ lệ bằng nhau, hãy nhân cả hai số hạng với cùng một hệ số:

$$\text{a} : \text{b} \;=\; \left(\text{a} \times \text{k}\right) : \left(\text{b} \times \text{k}\right)$$

Vì cả hai vế đều tăng theo cùng một bội số nên tỉ lệ được giữ nguyên. Để kiểm tra sự bằng nhau, dùng phép nhân chéo:

$$\text{a} : \text{b} = \text{c} : \text{d} \iff \text{a} \times \text{d} = \text{b} \times \text{c}$$

Nếu hai tích chéo bằng nhau thì hai tỉ lệ bằng nhau; nếu không thì chúng khác nhau.

Quảng cáo
Sơ đồ nhân chéo giữa tỉ số a:b và c:d với các mũi tên chéo thể hiện a nhân d bằng b nhân c
Nhân chéo: \(a:b\) bằng \(c:d\) khi \(a \cdot d = b \cdot c\).

Ví dụ minh họa

Bắt đầu với tỉ lệ \(2:3\) và hệ số \(4\). Nhân lên ta được \(8:12\), vậy \(2:3\) bằng với \(8:12\). Để xác nhận bằng phép nhân chéo:

$$\text{a} \cdot \text{d} = 2 \cdot 12 = 24 \quad\text{và}\quad \text{b} \cdot \text{c} = 3 \cdot 8 = 24$$

Hai tích chéo bằng nhau, nên hai tỉ lệ đúng là bằng nhau.

Cách tìm và kiểm tra tỷ lệ tương đương bằng tay

Tỷ lệ tương đương thể hiện cùng một mối quan hệ giữa hai đại lượng nhưng dùng các số khác nhau. Thực hiện theo các bước sau để tạo, rút gọn hoặc kiểm tra chúng.

  1. Viết tỷ lệ a:b. Ví dụ, a = 2 và b = 3 cho tỷ lệ 2:3 (còn viết là \(\frac{2}{3}\)).
  2. Tạo tỷ lệ tương đương. Nhân cả hai số hạng với cùng một số nhân k khác 0: \(a : b = (a \times k) : (b \times k)\). Với k = 4, 2:3 trở thành \(2 \times 4 : 3 \times 4 = 8:12\).
  3. Rút gọn. Chia cả hai số hạng cho ước chung lớn nhất (ƯCLN) của chúng. Với 12:18, ƯCLN là 6, nên \(12 \div 6 : 18 \div 6 = 2:3\).
  4. Kiểm tra a:b và c:d có tương đương hay không. Tính các tích chéo \(a \times d\) và \(b \times c\). Nếu chúng bằng nhau thì hai tỷ lệ tương đương. Ví dụ: 2:3 có tương đương với 8:12 không? \(2 \times 12 = 24\) và \(3 \times 8 = 24\), nên có. Ngoài ra, có thể rút gọn cả hai tỷ lệ về dạng tối giản rồi so sánh. Ví dụ: 8:12 rút gọn với ƯCLN 4 thành 2:3, trùng với 2:3. Với 3:5 và 9:14: \(3 \times 14 = 42\) nhưng \(5 \times 9 = 45\), nên chúng không tương đương.
  5. Giữ thứ tự nhất quán. Số hạng thứ nhất luôn phải so với số hạng thứ nhất, và số hạng thứ hai với số hạng thứ hai. 2:3 không tương đương với 3:2, và phép kiểm tra chỉ đúng khi cả hai tỷ lệ đều liệt kê cùng một đại lượng trước.

Lưu ý rằng k không thể bằng 0, vì nhân cả hai số hạng với 0 cho 0:0, không còn biểu diễn mối quan hệ ban đầu. Một k âm về mặt toán học là hợp lệ nhưng hiếm khi có ý nghĩa với các đại lượng thực tế. Ngoài ra, b và d không được bằng 0 khi bạn coi các tỷ lệ là phân số.

Quảng cáo

Thuật ngữ chính: Tỷ lệ, Số hạng, Số nhân và Tích chéo

Tỷ lệ
Sự so sánh hai đại lượng bằng phép chia, viết là a:b, \(a \text{ đến } b\), hoặc \(\frac{a}{b}\).
Số hạng (tiền tố và hậu tố)
Mỗi số trong một tỷ lệ là một số hạng. Trong a:b, số hạng thứ nhất a là tiền tố và số hạng thứ hai b là hậu tố.
Tỷ lệ tương đương
Các tỷ lệ biểu diễn cùng một mối quan hệ, chẳng hạn 1:2, 2:4 và 5:10. Chúng có cùng giá trị khi viết dưới dạng phân số.
Số nhân (hệ số tỷ lệ) k
Số khác 0 mà cả hai số hạng của một tỷ lệ được nhân (hoặc chia) với nhau để tạo ra một tỷ lệ tương đương.
Tích chéo
Với các tỷ lệ a:b và c:d, các tích chéo là \(a \times d\) và \(b \times c\). Hai tỷ lệ tương đương khi và chỉ khi hai tích này bằng nhau (với b và d khác 0).
Tỷ số bằng nhau (tỷ lệ thức)
Một phát biểu rằng hai tỷ lệ bằng nhau, chẳng hạn \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\). Nhân chéo là phép kiểm tra tiêu chuẩn cho điều này.
Dạng tối giản (số hạng nhỏ nhất)
Một tỷ lệ mà các số hạng không có ước chung nào khác 1, tìm được bằng cách chia cả hai số hạng cho ƯCLN của chúng. Ví dụ, 12:18 ở dạng tối giản là 2:3.

Câu hỏi thường gặp

Hệ số có thể là số thập phân hoặc phân số không? Có. Bất kỳ số nào khác 0 đều dùng được; nhập \(0{,}5\) sẽ cho tỉ lệ nhỏ hơn, còn \(1{,}5\) sẽ cho tỉ lệ lớn hơn.

Vì sao nên dùng phép nhân chéo thay vì phép chia? Phép nhân chéo tránh được việc chia, nên không bao giờ gặp lỗi chia cho 0 và vẫn hoạt động chính xác ngay cả với số thập phân.

Thứ tự có quan trọng không? Có. Tỉ lệ \(2:3\) không giống với \(3:2\), vì vậy hãy giữ đúng thứ tự các số hạng khi so sánh.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê