Công cụ này dùng để làm gì
Công cụ này cho bạn biết ba độ dài cạnh đã cho có tạo thành một tam giác vuông hay không — tức là tam giác có một góc 90°. Cách kiểm tra dựa trên định lý Pytago: trong một tam giác vuông, bình phương cạnh dài nhất (cạnh huyền) bằng tổng bình phương của hai cạnh còn lại. Công cụ tự động nhận diện cạnh dài nhất, nên bạn có thể nhập số đo theo bất kỳ thứ tự nào.
Cách sử dụng
Nhập ba độ dài cạnh vào các ô có nhãn a, b và c. Đơn vị không quan trọng, miễn là cả ba cạnh dùng chung một đơn vị. Bấm tính toán, bạn sẽ nhận được kết luận rõ ràng Có/Không cùng với các con số phía sau: cạnh huyền được nhận diện, tổng bình phương hai cạnh ngắn hơn, bình phương cạnh huyền, và độ chênh lệch giữa chúng.
Giải thích công thức
Định lý Pytago được viết là $$\text{a}^{2} + \text{b}^{2} = \text{c}^{2}$$ trong đó c là cạnh huyền (luôn là cạnh dài nhất) còn a và b là hai cạnh góc vuông. Nếu hai vế bằng nhau chính xác thì góc đối diện cạnh dài nhất đúng bằng 90° và tam giác là tam giác vuông. Nếu \(\text{a}^{2} + \text{b}^{2}\) lớn hơn \(\text{c}^{2}\) thì tam giác là tam giác nhọn; còn nếu nhỏ hơn thì là tam giác tù.
Ví dụ minh họa
Lấy ba cạnh 3, 4 và 5. Cạnh dài nhất là 5, vậy \(c = 5\). Tính hai cạnh góc vuông: $$3^{2} + 4^{2} = 9 + 16 = 25$$ Tính cạnh huyền: $$5^{2} = 25$$ Vì \(25 = 25\) nên độ chênh lệch bằng 0 — đây là một tam giác vuông. Bộ ba quen thuộc 3-4-5 chính là bộ số nguyên nhỏ nhất thỏa mãn điều này.
Bộ ba Pythagoras thường gặp
Bộ ba Pythagoras là một tập hợp gồm ba số nguyên dương \(a, b, c\) thỏa mãn \(a^2 + b^2 = c^2\). Một bộ ba được gọi là nguyên thủy khi ba số của nó không có ước chung lớn hơn 1. Bất kỳ tam giác nào có các cạnh với độ dài này đều là tam giác vuông, và c là cạnh huyền (cạnh dài nhất).
| Bộ ba (a-b-c) | Loại | a² + b² | c² | Là tam giác vuông? |
|---|---|---|---|---|
| 3-4-5 | Nguyên thủy | 9 + 16 = 25 | 25 | Có |
| 5-12-13 | Nguyên thủy | 25 + 144 = 169 | 169 | Có |
| 8-15-17 | Nguyên thủy | 64 + 225 = 289 | 289 | Có |
| 7-24-25 | Nguyên thủy | 49 + 576 = 625 | 625 | Có |
| 20-21-29 | Nguyên thủy | 400 + 441 = 841 | 841 | Có |
| 9-40-41 | Nguyên thủy | 81 + 1600 = 1681 | 1681 | Có |
| 6-8-10 | Bội của 3-4-5 (×2) | 36 + 64 = 100 | 100 | Có |
| 9-12-15 | Bội của 3-4-5 (×3) | 81 + 144 = 225 | 225 | Có |
Lưu ý: mọi bội nguyên của một bộ ba Pythagoras cũng là một bộ ba Pythagoras. Nếu \(a^2 + b^2 = c^2\), thì với mọi số dương \(k\), \((ka)^2 + (kb)^2 = k^2(a^2 + b^2) = k^2c^2 = (kc)^2\). Phép nhân tỉ lệ tương tự cũng áp dụng được với k không nguyên, nên mọi tam giác đồng dạng với một tam giác vuông cũng là tam giác vuông.
Ví dụ về tam giác vuông, tam giác nhọn và tam giác tù
Sắp xếp các cạnh sao cho c là cạnh dài nhất, rồi so sánh \(a^2 + b^2\) với \(c^2\). Hiệu bên dưới là \(a^2 + b^2 - c^2\).
- Hiệu = 0: tam giác vuông
- Hiệu > 0: tam giác nhọn (tất cả các góc nhỏ hơn 90°)
- Hiệu < 0: tam giác tù (một góc lớn hơn 90°)
| Các cạnh (a, b, c) | a² + b² | c² | Hiệu | Phân loại |
|---|---|---|---|---|
| 3, 4, 5 | 9 + 16 = 25 | 25 | 0 | Vuông |
| 5, 6, 7 | 25 + 36 = 61 | 49 | +12 | Nhọn |
| 2, 3, 4 | 4 + 9 = 13 | 16 | −3 | Tù |
| 1, 1, 1.414 | 1 + 1 = 2 | 1.999396 | +0.000604 | Vuông trong một sai số nhỏ (phép kiểm tra chính xác sẽ cho rằng nó nhọn một chút) |
| 1, 2, 5 | 1 + 4 = 5 | 25 | −20 | Không hợp lệ: không phải tam giác |
Vì sao 1-2-5 không hợp lệ: bất đẳng thức tam giác yêu cầu tổng hai cạnh ngắn hơn phải lớn hơn cạnh dài nhất. Ở đây \(1 + 2 = 3\), nhỏ hơn 5, nên không tồn tại tam giác nào có các cạnh này. Các giá trị \(a^2 + b^2\) và \(c^2\) của nó không nên được diễn giải như một phân loại.
Về các trường hợp gần vuông: cạnh huyền của tam giác vuông cân có cạnh góc vuông bằng 1 là \(\sqrt{2} \approx 1.41421\), một số vô tỉ. Các giá trị đo được hoặc đã làm tròn như 1.414 do đó hiếm khi thỏa mãn chính xác phương trình, đó là lý do một sai số nhỏ là hữu ích đối với các phép đo thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Thứ tự nhập các cạnh có quan trọng không? Không. Công cụ tự động tìm giá trị lớn nhất và xem đó là cạnh huyền.
Vì sao một tam giác "hoàn hảo" lại hiện độ chênh lệch nhỏ khác 0? Các số đã làm tròn hoặc số đo thực tế (chẳng hạn 1.41 thay vì \(\sqrt{2}\)) sẽ không thỏa mãn phương trình một cách chính xác. Một sai số nhỏ được cho phép để những trường hợp gần như hoàn hảo vẫn được nhận là tam giác vuông.
Nếu \(\text{a}^{2} + \text{b}^{2} \neq \text{c}^{2}\) thì sao? Khi đó tam giác không phải tam giác vuông — nó là tam giác nhọn (tổng lớn hơn) hoặc tam giác tù (tổng nhỏ hơn).