Công cụ này dùng để làm gì
Kích thước TV và màn hình thường được quảng cáo bằng một con số duy nhất: độ dài đường chéo tính theo inch. Nhưng riêng đường chéo không cho biết màn hình thực sự rộng hay cao bao nhiêu — điều đó còn phụ thuộc vào tỷ lệ khung hình. Công cụ này chuyển đổi kích thước đường chéo và tỷ lệ khung hình thành chiều rộng, chiều cao và diện tích thực của màn hình, hiển thị cả theo inch lẫn centimét. Nó áp dụng cho mọi màn hình chữ nhật, nên dùng được như nhau ở bất cứ đâu.
Cách sử dụng
Chọn tỷ lệ khung hình (kiểu 4:3 cổ điển của TV đời cũ, hoặc 16:9 màn hình rộng dùng trên hầu hết TV và máy tính hiện đại). Nhập kích thước màn hình theo inch — có thể dùng số thập phân cho máy tính bảng và điện thoại (ví dụ 9.7). Công cụ sẽ trả về chiều rộng, chiều cao và diện tích màn hình. Vì màn hình rộng và màn hình cổ điển có cùng đường chéo lại không cùng kích thước thực, bạn có thể chuyển ô lựa chọn để so sánh trực tiếp hai loại này.
Công thức
Với một hình chữ nhật có tỷ lệ khung hình \(R_w:R_h\) và đường chéo \(D\), chiều rộng và chiều cao thỏa mãn \(\text{rộng}/\text{cao} = R_w/R_h\) và \(\text{rộng}^2 + \text{cao}^2 = D^2\). Giải ra ta được
$$\text{rộng} = \frac{D \times R_w}{\sqrt{R_w^2 + R_h^2}}, \quad \text{cao} = \frac{D \times R_h}{\sqrt{R_w^2 + R_h^2}}$$Diện tích đơn giản là \(\text{rộng} \times \text{cao}\). Inch được đổi sang centimét theo hệ số chính xác \(1\ \text{inch} = 2{,}54\ \text{cm}\).
Ví dụ minh họa
Một màn hình 16:9 cỡ 37 inch: hệ số đường chéo là \(\sqrt{16^2 + 9^2} = \sqrt{337} \approx 18{,}358\). Chiều rộng \(= 37 \times 16 / 18{,}358 \approx 32{,}25\) inch (81,91 cm); chiều cao \(= 37 \times 9 / 18{,}358 \approx 18{,}14\) inch (46,08 cm); diện tích \(\approx 585\) inch\(^2\) (3774 cm\(^2\)). Cũng 37 inch nhưng với tỷ lệ 4:3 thì kích thước là \(29{,}6 \times 22{,}2\) inch và diện tích là 657 inch\(^2\) — rộng hơn nhưng thấp hơn, và tổng diện tích lớn hơn ở tỷ lệ cổ điển.
Kích thước TV phổ biến: Chiều rộng, chiều cao và diện tích (16:9)
Với màn hình 16:9 có đường chéo \(D\), chiều rộng và chiều cao được suy ra từ định lý Pythagoras: \(W = D \cdot \frac{16}{\sqrt{337}} \approx 0.8716\,D\) và \(H = D \cdot \frac{9}{\sqrt{337}} \approx 0.4903\,D\), vì \(16^2 + 9^2 = 337\). Diện tích là \(W \times H = \frac{144}{337}D^2 \approx 0.4273\,D^2\). Centimét dùng 1 in = 2.54 cm. Các giá trị chỉ là diện tích màn hình hiển thị, không tính khung viền, và đã được làm tròn.
| Đường chéo (in) | Chiều rộng (in) | Chiều cao (in) | Chiều rộng (cm) | Chiều cao (cm) | Diện tích (in²) |
|---|---|---|---|---|---|
| 24 | 20.92 | 11.77 | 53.13 | 29.89 | 246.12 |
| 32 | 27.89 | 15.69 | 70.84 | 39.85 | 437.55 |
| 43 | 37.48 | 21.08 | 95.19 | 53.55 | 790.08 |
| 50 | 43.58 | 24.51 | 110.69 | 62.26 | 1068.25 |
| 55 | 47.94 | 26.96 | 121.75 | 68.49 | 1292.58 |
| 65 | 56.65 | 31.87 | 143.90 | 80.94 | 1805.34 |
| 75 | 65.37 | 36.77 | 166.04 | 93.40 | 2403.56 |
| 85 | 74.08 | 41.67 | 188.17 | 105.85 | 3087.24 |
Vì diện tích tăng theo bình phương của đường chéo, một TV 65 in có diện tích màn hình lớn hơn khoảng 40% so với TV 55 in (1805.34 ÷ 1292.58 ≈ 1.40), mặc dù đường chéo chỉ lớn hơn khoảng 18%.
4:3 so với 16:9 và các tỷ lệ khác ở cùng đường chéo
Với tỷ lệ \(R_w:R_h\), \(W = D \cdot \frac{R_w}{\sqrt{R_w^2 + R_h^2}}\) và \(H = D \cdot \frac{R_h}{\sqrt{R_w^2 + R_h^2}}\). Bảng cố định đường chéo ở 55 in (139.7 cm). Các giá trị đã được làm tròn. Cột cuối cùng so sánh từng diện tích với diện tích 4:3.
| Tỷ lệ khung hình | Chiều rộng (in) | Chiều cao (in) | Chiều rộng (cm) | Chiều cao (cm) | Diện tích (in²) | Diện tích (cm²) | Diện tích so với 4:3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4:3 | 44.00 | 33.00 | 111.76 | 83.82 | 1452.00 | 9367.72 | 100% |
| 16:10 | 46.64 | 29.15 | 118.47 | 74.04 | 1359.55 | 8771.28 | 93.6% |
| 16:9 | 47.94 | 26.96 | 121.75 | 68.49 | 1292.58 | 8339.22 | 89.0% |
| 21:9 | 50.55 | 21.67 | 128.41 | 55.03 | 1095.26 | 7066.17 | 75.4% |
| 1:1 | 38.89 | 38.89 | 98.78 | 98.78 | 1512.50 | 9758.05 | 104.2% |
Kiểm tra chi tiết cho 4:3: \(\sqrt{4^2 + 3^2} = 5\), nên \(W = 55 \cdot \frac{4}{5} = 44\) in, \(H = 55 \cdot \frac{3}{5} = 33\) in, và \(\text{Diện tích} = 44 \times 33 = 1452\) in².
Kiểm tra chi tiết cho 16:9: \(W = 55 \cdot 0.87158 \approx 47.94\) in, \(H = 55 \cdot 0.49026 \approx 26.96\) in, và \(\text{Diện tích} \approx 47.94 \times 26.96 \approx 1292.6\) in², khoảng 89% diện tích 4:3.
Ở cùng đường chéo, tỷ lệ càng rộng thì tổng diện tích càng nhỏ. Màn hình 16:9 không hẹp hơn màn hình 4:3 về chiều rộng, nhưng rõ ràng thấp hơn. Đó là lý do một TV 16:9 cần đường chéo lớn hơn TV 4:3 để có cùng diện tích màn hình.
Thuật ngữ chính: Đường chéo, Tỷ lệ khung hình, Viền
- Kích thước đường chéo màn hình
- Khoảng cách giữa hai góc đối diện của vùng hiển thị, thường được ghi bằng inch (1 in = 2.54 cm). Con số này không bao gồm khung viền quanh màn hình.
- Tỷ lệ khung hình (\(R_w:R_h\))
- Tỷ lệ giữa chiều rộng và chiều cao màn hình. Màn hình 16:9 rộng 16 đơn vị cho mỗi 9 đơn vị cao, vì vậy \(W/H = 16/9 \approx 1.78\).
- Chiều rộng
- Cạnh ngang của màn hình hiển thị, \(W = D \cdot R_w / \sqrt{R_w^2 + R_h^2}\).
- Chiều cao
- Cạnh dọc của màn hình hiển thị, \(H = D \cdot R_h / \sqrt{R_w^2 + R_h^2}\).
- Diện tích màn hình
- Bề mặt hiển thị, \(W \times H\), tính bằng in² hoặc cm² (1 in² = 6.4516 cm²). Đây là thước đo tốt nhất để so sánh màn hình khác nhau trông lớn đến đâu trong thực tế.
- Viền
- Khung bao quanh tấm màn hình. Viền không nằm trong phép đo đường chéo, nhưng làm tăng kích thước tổng thể của TV hoặc màn hình, điều quan trọng khi lắp TV lên kệ hoặc vào không gian treo tường.
- 4:3 (1.33:1)
- Tiêu chuẩn của TV analog đời cũ và màn hình CRT. Một số máy ảnh và màn hình máy tính bảng vẫn sử dụng tỷ lệ này.
- 16:9 (1.78:1)
- Tiêu chuẩn của TV hiện đại, video HD và 4K, truyền phát trực tuyến và hầu hết màn hình máy tính.
- 16:10 (1.6:1)
- Phổ biến trên laptop và một số màn hình làm việc. Tỷ lệ này cho thêm không gian theo chiều dọc để xem tài liệu và trang web.
- 21:9 (khoảng 2.33:1)
- Màn hình siêu rộng và một số TV. Tỷ lệ này phù hợp với phim định dạng điện ảnh và bố cục đa nhiệm rộng. Tỷ lệ này thường được quảng cáo là 21:9 và trên thực tế gần với 64:27.
Lưu ý: hàng 21:9 trong bảng so sánh sử dụng đúng tỷ lệ 21:9. Các sản phẩm siêu rộng thực tế có thể dùng tỷ lệ điểm ảnh hơi khác, nên kích thước của chúng có thể chênh lệch một chút.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao TV 16:9 lại có diện tích nhỏ hơn TV 4:3 cùng số inch? Đường chéo là cố định, nhưng một hình chữ nhật càng rộng thì "dùng" nhiều đường chéo cho chiều ngang và ít đi cho chiều cao, khiến tổng diện tích giảm đi với cùng một đường chéo.
Viền màn hình có được tính không? Không. Phép tính giả định đường chéo bằng đúng số inch của phần màn hình hiển thị; sản phẩm thực tế có thể chênh lệch đôi chút do viền và làm tròn.
Tôi có thể dùng các tỷ lệ khác không? Cùng công thức này áp dụng cho mọi tỷ lệ (3:2, 16:10, 21:9, v.v.); bạn chỉ cần thay vào phần chiều rộng và chiều cao.