Phân phối Cauchy là gì?
Phân phối Cauchy, còn được gọi là phân phối Lorentz, là một phân phối xác suất liên tục được xác định bởi tham số vị trí a (trung vị và vị trí đỉnh) cùng tham số tỷ lệ b > 0 (nửa độ rộng tại nửa giá trị cực đại). Nó nổi tiếng nhờ phần đuôi nặng: phân phối này không có giá trị kỳ vọng hữu hạn và cũng không có phương sai hữu hạn. Công cụ này tính giá trị của phân phối trên một dãy giá trị x, giúp bạn lập bảng các cặp (x, giá trị) sẵn sàng để vẽ đồ thị.
Cách sử dụng máy tính
Hãy chọn một hàm: mật độ xác suất f, xác suất tích lũy dưới P, hoặc xác suất tích lũy trên Q. Nhập tham số vị trí a và tham số tỷ lệ b (phải dương). Sau đó xác định dãy x bằng giá trị ban đầu, bước nhảy và số lượng điểm. Giá trị x thứ k được tính theo công thức x_k = xInitial + k * xStep với k chạy từ 0 đến count-1. Giá trị mặc định quét x từ -5 đến +5 với bước 0,1 (101 điểm).
Các công thức
Đặt \(z = (x - a) / b\). Mật độ là $$f(x) = \frac{1}{\pi} \cdot \frac{\text{Scale } b}{\left(x - \text{Location } a\right)^2 + \text{Scale } b^2}$$ hay tương đương \(\frac{1}{\pi b (1 + z^2)}\). Hàm phân phối tích lũy dưới là $$P(x) = \frac{1}{2} + \frac{1}{\pi}\arctan\!\left(\frac{x - \text{Location } a}{\text{Scale } b}\right)$$ còn hàm tích lũy trên (hàm sống sót) là $$Q(x) = 1 - P = \frac{1}{2} - \frac{1}{\pi}\arctan\!\left(\frac{x - \text{Location } a}{\text{Scale } b}\right)$$ Vì arctan luôn nằm trong khoảng \((-\pi/2, \pi/2)\), nên cả P và Q đều nằm chặt chẽ giữa 0 và 1.
Ví dụ minh họa
Với \(a = 0\), \(b = 0{,}7\), ta tính mật độ tại \(x = 1\): \((x-a)^2 + b^2 = 1 + 0{,}49 = 1{,}49\), do đó $$f = \frac{1}{\pi}\left(\frac{0{,}7}{1{,}49}\right) \approx 0{,}14954$$ Với xác suất tích lũy dưới tại cùng điểm này, \(\arctan(1/0{,}7) = 0{,}96007\), nên \(P = 0{,}5 + 0{,}96007/\pi \approx 0{,}80559\), và \(Q = 1 - 0{,}80559 = 0{,}19441\). Tại đỉnh \(x = a\), ta có \(f = \frac{1}{\pi b}\) và \(P = Q = 0{,}5\).
Giá trị tham chiếu Cauchy chuẩn (a = 0, b = 1)
Với phân phối Cauchy chuẩn (vị trí \(a=0\), tỷ lệ \(b=1\)), hàm mật độ, xác suất tích lũy dưới P và xác suất tích lũy trên Q tại một điểm z là:
$$f(z)=\frac{1}{\pi(1+z^2)},\qquad P(z)=\frac12+\frac{\arctan z}{\pi},\qquad Q(z)=1-P(z)$$
| z | f(z) | P(z) | Q(z) |
|---|---|---|---|
| -3 | 0.03183 | 0.10242 | 0.89758 |
| -2 | 0.06366 | 0.14758 | 0.85242 |
| -1 | 0.15915 | 0.25000 | 0.75000 |
| 0 | 0.31831 | 0.50000 | 0.50000 |
| 1 | 0.15915 | 0.75000 | 0.25000 |
| 2 | 0.06366 | 0.85242 | 0.14758 |
| 3 | 0.03183 | 0.89758 | 0.10242 |
Với phân phối Cauchy tổng quát, dùng \(z=(x-a)/b\) để tính P và Q, và chia mật độ chuẩn cho b để có \(f(x)\). Các tứ phân vị nằm tại \(x=a-b\) (P = 0,25) và \(x=a+b\) (P = 0,75), còn trung vị là \(x=a\) (P = 0,5).
Diễn giải đường cong và bảng
- Vị trí a xác định vị trí của đỉnh. Đây cũng là trung vị và mode.
- Tỷ lệ b là nửa độ rộng tại nửa chiều cao cực đại: mật độ giảm còn một nửa giá trị đỉnh tại \(x=a\pm b\). Khoảng tứ phân vị bằng \(2b\).
- Chiều cao đỉnh là \(f(a)=\dfrac{1}{\pi b}\). Giá trị b lớn hơn cho đường cong thấp hơn, rộng hơn; giá trị b nhỏ hơn cho đường cong cao hơn, hẹp hơn. Diện tích dưới đường cong luôn bằng 1.
- Đuôi nặng: với \(|x-a|\) lớn, mật độ có dạng \(b/(\pi (x-a)^2)\), nên đuôi phải xấp xỉ \(Q(x)\approx \dfrac{b}{\pi (x-a)}\). Ví dụ, trong trường hợp chuẩn \(Q(10)\approx 0.0317\). Phân phối chuẩn gần như không có xác suất ở vùng này, vì vậy trong bảng Cauchy, P và Q tiến tới 1 và 0 rất chậm.
- Tính đối xứng: đường cong đối xứng qua \(x=a\), nên Q tại \(a+d\) bằng P tại \(a-d\). Cột Q là ảnh đối xứng của cột P qua \(x=a\).
Tỷ số của hai biến chuẩn tắc độc lập tuân theo phân phối Cauchy chuẩn. Phân phối Cauchy không có kỳ vọng và không có phương sai, vì các tích phân định nghĩa chúng đều phân kỳ. Do đó, trung bình mẫu của dữ liệu Cauchy không hội tụ khi cỡ mẫu tăng: trung bình của n quan sát có cùng phân phối Cauchy như một quan sát đơn lẻ. Hãy dùng trung vị và tỷ lệ b (một thước đo độ phân tán bền vững) để mô tả loại dữ liệu này, thay vì trung bình và độ lệch chuẩn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao b phải dương? Nếu tỷ lệ không dương thì mật độ và CDF trở nên không xác định (độ rộng bằng 0 hoặc âm), vì vậy máy tính sẽ ép b về một giá trị dương rất nhỏ.
Vì sao không hiển thị giá trị trung bình? Phân phối Cauchy có kỳ vọng và phương sai không xác định do phần đuôi nặng; công cụ này chỉ báo cáo mật độ tại từng điểm và xác suất phần đuôi.
Cột "giá trị" là gì? Đó là hàm bạn đã chọn (f, P hoặc Q) được tính tại mỗi giá trị x, sẵn sàng để vẽ đồ thị với x nằm trên trục hoành.