Lợi suất hằng năm thực tế là gì?
Lợi suất hằng năm thực tế (EAY), còn được gọi là lợi suất phần trăm hằng năm (APY) hay lãi suất hằng năm hiệu dụng (EAR), là mức sinh lời thật sự mà bạn nhận được từ một khoản đầu tư — hoặc phải trả cho một khoản vay — sau khi đã tính đến yếu tố lãi kép. Một mức lãi suất công bố (danh nghĩa) trông giống hệt nhau dù lãi được ghép một lần mỗi năm hay ghép hằng ngày, nhưng ghép lãi càng thường xuyên thì lợi suất thực tế càng cao. EAY giúp quy đổi mọi mức lãi suất danh nghĩa về một con số hằng năm duy nhất để dễ dàng so sánh.
Cách sử dụng công cụ này
Nhập lãi suất danh nghĩa hằng năm theo phần trăm và số lần ghép lãi trong một năm — nhập 1 nếu ghép theo năm, 2 nếu ghép theo nửa năm, 4 nếu ghép theo quý, 12 nếu ghép theo tháng, và 365 nếu ghép theo ngày. Công cụ sẽ trả về lợi suất hằng năm thực tế dưới dạng phần trăm. Bạn có thể dùng nó để so sánh các tài khoản tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi hay khoản vay tuy cùng công bố một mức lãi suất danh nghĩa nhưng lại ghép lãi theo các kỳ khác nhau.
Giải thích công thức
Công thức là $$\text{EAY} = \left(1 + \frac{i}{n}\right)^{n} - 1$$ trong đó i là lãi suất danh nghĩa hằng năm biểu diễn dưới dạng số thập phân và n là số kỳ ghép lãi trong một năm. Chia \(i\) cho \(n\) ta được lãi suất của từng kỳ; nâng hệ số tăng trưởng lên lũy thừa \(n\) để ghép lãi qua suốt cả năm; cuối cùng trừ đi 1 để tách riêng phần lợi nhuận.
Ví dụ minh họa
Giả sử một tài khoản tiết kiệm công bố lãi suất danh nghĩa 5% ghép lãi theo tháng (n = 12). Khi đó $$\text{EAY} = \left(1 + \frac{0{,}05}{12}\right)^{12} - 1 = (1{,}0041667)^{12} - 1 \approx 1{,}05116 - 1 = 0{,}05116,$$ tức khoảng 5,116%. Phần chênh lệch 0,116 điểm phần trăm so với mức danh nghĩa 5% hoàn toàn đến từ việc ghép lãi theo tháng.
Câu hỏi thường gặp
Lãi suất danh nghĩa và EAY khác nhau như thế nào? Lãi suất danh nghĩa bỏ qua tần suất ghép lãi, còn EAY phản ánh điều đó, cho ra mức sinh lời thật sự trong năm.
EAY có giống APY không? Có — APY (lợi suất phần trăm hằng năm) là cùng một khái niệm mà các ngân hàng Mỹ dùng cho các tài khoản tiền gửi. Tại Việt Nam, ngân hàng thường công bố lãi suất danh nghĩa, nên việc tự tính EAY giúp bạn so sánh chính xác hơn.
Nếu lãi được ghép theo năm thì sao? Với \(n = 1\), EAY bằng đúng lãi suất danh nghĩa, vì không có hoạt động ghép lãi nào diễn ra trong năm.