Máy tính tổng cấp số nhân lùi vô hạn

Máy tính tổng cấp số nhân lùi vô hạn

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

S=Số hạng đầu (a)1−Công bội (r),|r|<1S = \frac{{{\text{Số hạng đầu }(a)}}}{1 - {{\text{Công bội }(r)}}}, \quad \left|\,\text{r}\,\right| < 1
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Tổng cấp số nhân lùi vô hạn
2
Số hạng đầu (a) 1
Công bội (r) 0,5
Có hội tụ không? Có (|r| < 1)

Báo lỗi nội dung trang này

Cấp số nhân lùi vô hạn là gì?

Cấp số nhân lùi vô hạn là tổng vô tận của các số hạng, trong đó mỗi số hạng được tạo ra bằng cách nhân số hạng liền trước với một hằng số cố định gọi là công bội (r): \(a + ar + ar^2 + ar^3 + \ldots\) . Khi giá trị tuyệt đối của công bội đủ nhỏ (\(|r| < 1\)), các số hạng giảm dần về 0 đủ nhanh để tổng tiến tới một giá trị hữu hạn duy nhất. Công cụ này tính ngay giới hạn đó cho bạn.

Biểu đồ cột cho thấy các số hạng của chuỗi hình học co dần về không
Các số hạng liên tiếp của một chuỗi hình học hội tụ co dần về không khi \(|r| < 1\).

Cách dùng máy tính

Nhập số hạng đầu a và công bội r, rồi xem kết quả tổng. Nếu \(|r| \geq 1\), máy tính sẽ báo rằng chuỗi phân kỳ — không có tổng hữu hạn vì các số hạng không giảm dần về 0.

Giải thích công thức

Công thức rút gọn để tính tổng là $$S = \frac{a}{1 - r}$$ chỉ đúng khi \(|r| < 1\). Nó được suy ra từ tổng riêng hữu hạn \(S_n = \frac{a(1 - r^n)}{1 - r}\). Khi n tăng vô hạn, \(r^n \to 0\) với mọi trường hợp \(|r| < 1\), để lại \(S = \frac{a}{1 - r}\). Nếu \(|r| \geq 1\) thì \(r^n\) không triệt tiêu, nên các tổng riêng tăng không giới hạn hoặc dao động, và chuỗi phân kỳ.

Quảng cáo
Hình vuông chia thành nửa, một phần tư, một phần tám cho thấy tổng tiến dần đến một
Một chuỗi hình học như \(\frac{1}{2} + \frac{1}{4} + \frac{1}{8} + \ldots\) lấp đầy một hình vuông đơn vị, có tổng là một giá trị hữu hạn.

Ví dụ minh họa

Giả sử \(a = 1\) và \(r = 0{,}5\). Vì \(|0{,}5| < 1\) nên chuỗi hội tụ. $$S = \frac{1}{1 - 0{,}5} = \frac{1}{0{,}5} = 2$$ Vậy \(1 + 0{,}5 + 0{,}25 + 0{,}125 + \ldots = 2\).

Thêm các ví dụ đã giải

Một chuỗi cấp số nhân vô hạn chỉ có tổng hữu hạn khi \(|r|<1\). Hãy kiểm tra điều kiện này trước, rồi áp dụng \(S = \dfrac{a}{1-r}\).

Ví dụ 1: a = 3, r = −1/2

  1. Kiểm tra hội tụ: \(|r| = |-0.5| = 0.5 < 1\), nên chuỗi hội tụ.
  2. Thay số: \(S = \dfrac{3}{1-(-0.5)} = \dfrac{3}{1.5}\).
  3. Kết quả: \(S = \)2. Các số hạng là 3, −1.5, 0.75, −0.375, …, và các tổng riêng dao động lên xuống quanh 2.

Ví dụ 2: a = 5, r = 0.2

  1. Kiểm tra hội tụ: \(|0.2| < 1\), nên chuỗi hội tụ.
  2. Thay số: \(S = \dfrac{5}{1-0.2} = \dfrac{5}{0.8}\).
  3. Kết quả: \(S = \)6.25. Các số hạng là 5, 1, 0.2, 0.04, …, và các tổng riêng tăng dần đến 6.25 từ phía dưới.

Ví dụ 3: số thập phân tuần hoàn 0.333…

  1. Viết dưới dạng chuỗi: \(0.333\ldots = 0.3 + 0.03 + 0.003 + \cdots\), nên \(a = 0.3\) và \(r = 0.1\).
  2. Kiểm tra hội tụ: \(|0.1| < 1\), nên chuỗi hội tụ.
  3. Thay số: \(S = \dfrac{0.3}{1-0.1} = \dfrac{0.3}{0.9} = \dfrac{1}{3}\).
  4. Vậy \(0.333\ldots = \tfrac{1}{3}\) chính xác.

Trường hợp phân kỳ: a = 2, r = 1.5

  1. Kiểm tra hội tụ: \(|1.5| = 1.5 \ge 1\), nên chuỗi phân kỳ.
  2. Các số hạng là 2, 3, 4.5, 6.75, … và chúng liên tục tăng, nên các tổng riêng tăng không giới hạn.
  3. Nếu thay vào công thức sẽ được \(2/(1-1.5) = -4\), nhưng con số này vô nghĩa ở đây. Công thức chỉ áp dụng khi \(|r|<1\), và chuỗi này không có tổng hữu hạn.

So sánh các công bội khác nhau

Ở đây số hạng đầu cố định \(a = 1\) và chỉ công bội \(r\) thay đổi, nên tổng là \(S = \dfrac{1}{1-r}\) bất cứ khi nào nó tồn tại.

r |r| < 1? Tổng S = 1/(1−r) Hành vi
−0.9 Có ≈ 0.5263 Hội tụ, đan dấu (chậm)
−0.5 Có ≈ 0.6667 Hội tụ, đan dấu
0 Có 1 Hội tụ (chỉ còn lại số hạng đầu)
0.1 Có ≈ 1.1111 Hội tụ, đơn điệu
0.5 Có 2 Hội tụ, đơn điệu
0.9 Có 10 Hội tụ, đơn điệu (chậm)
0.99 Có 100 Hội tụ, đơn điệu (rất chậm)
1 Không Không có tổng hữu hạn Phân kỳ (các tổng riêng bằng n)
1.5 Không Không có tổng hữu hạn Phân kỳ (các số hạng tăng không giới hạn)

Khi \(r\) tiến tới 1 từ phía dưới, mẫu số \(1-r\) tiến tới 0, nên \(S\) tăng không giới hạn: 2 khi \(r=0.5\), 10 khi \(r=0.9\), 100 khi \(r=0.99\). Các công bội âm cho các số hạng đan dấu, và tổng vẫn nhỏ hơn \(a\) khi \(a>0\). Khi \(r = 1\) hoặc lớn hơn, chuỗi không có tổng hữu hạn.

Quảng cáo

Thuật ngữ và định nghĩa chính

Số hạng đầu (a)
Số đầu tiên của chuỗi. Mọi số hạng sau đều được tạo ra từ nó bằng cách nhân liên tiếp với \(r\).
Công bội (r)
Hệ số không đổi giữa các số hạng liên tiếp: \(r = \dfrac{a_{n+1}}{a_n}\). Các số hạng là \(a, ar, ar^2, ar^3, \ldots\)
Dãy cấp số nhân và chuỗi
Dãy là danh sách các số hạng \(a, ar, ar^2, \ldots\). Chuỗi là tổng của các số hạng đó, \(a + ar + ar^2 + \cdots\).
Tổng riêng
Tổng của \(n\) số hạng đầu tiên: \(S_n = \dfrac{a(1-r^n)}{1-r}\) với \(r \ne 1\).
Hội tụ
Các tổng riêng tiến dần đến một số hữu hạn duy nhất khi \(n\) tăng. Số đó chính là tổng của chuỗi vô hạn.
Phân kỳ
Các tổng riêng không tiến tới một giá trị hữu hạn. Chúng tăng không giới hạn, hoặc với \(r \le -1\) thì dao động mãi, nên chuỗi không có tổng.
Điều kiện |r| < 1
Chuỗi cấp số nhân vô hạn với \(a \ne 0\) hội tụ đúng khi \(-1 < r < 1\). Khi đó \(r^n \to 0\) khi \(n \to \infty\).
Tổng dạng đóng
Khi \(|r|<1\), cho \(n \to \infty\) trong \(S_n\) sẽ loại bỏ số hạng \(r^n\) và cho \(S = \dfrac{a}{1-r}\).

Câu hỏi thường gặp

Nếu r âm thì sao? Công thức vẫn dùng được miễn là \(|r| < 1\). Với \(a = 3\), \(r = -0{,}5\), ta có $$S = \frac{3}{1 - (-0{,}5)} = \frac{3}{1{,}5} = 2$$

Khi nào chuỗi phân kỳ? Bất cứ khi nào \(|r| \geq 1\) (ví dụ \(r = 2\) hoặc \(r = -1\)). Các số hạng không bao giờ giảm về 0, nên không có tổng hữu hạn.

Nếu a = 0 thì sao? Mọi số hạng đều bằng 0, nên tổng đơn giản bằng 0.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê